i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Veghel
Tags:

en maakt ook deel uit van:

Atlas: RK kerken

vertelde op 27 augustus 2007 om 14:59 uur

Sinds 1863 domineert de imposante Lambertuskerk de Markt van Veghel. Deze schepping van de beroemde architect van Rijksmuseum en Amsterdams Centraal Station, heeft voorgangers gehad, die tot in de Middeleeuwen teruggaan. De onderstaande dichtregels komen uit het "Veghels volkslied op de inwijding zijner nieuwe kerk"  van kapelaan Evers. Ze geven de trots aan waarmee de nieuwe kerk werd ontvangen.

Wie Veghel kent, kent Veghels kerk
Hoort spreken van haar pracht
...
Dees dag, dit werk, dit kunstrijk pand
Spreidt Veghels roem ten toon

Zeker al vóór het jaar 1310 moet er een kerk in Veghel hebben gestaan. Dat weten we, omdat Hertog Jan II van Brabant in dat jaar gronden in gemeenschappelijk gebruik gaf aan de bevolking van Veghel. Wat heeft dat nu met de kerk te maken? Het volgende: bij onrechtmatig gebruik van deze gronden moesten boeten worden betaald, en de helft daarvan kwam ten goede aan... de kerk van Veghel.

Wat meer direct bewijs voor het bestaan van een Veghelse kerk dateert uit 1461. Toen gaf de bisschop van Luik, Lodewijk van Bourbon, zijn toestemming voor de bouw van een nieuwe kerktoren. Het gebruik van het woord ‘nieuwe’ is natuurlijk veelzeggend. Waarschijnlijk hebben we het hier al over het kerkgebouw dat tot 1863 aan de Aa heeft gestaan. Het priesterkoor van deze kerk was naar het oosten gericht. De kerkdeuren zaten in de westgevel, aan de kant van de Aa-brug. De kerk had twee lage zijbeuken en iedere beuk had zes ramen.

de oude Sint-Lambertuskerk in 1676Na de Vrede van Munster in 1648, die formeel een einde maakte aan de Tachtigjarige Oorlog, behoorde Veghel tot Staats-Brabant. Daar was de openbare uitoefening van de Rooms katholieke godsdienst verboden. De eeuwenoude Lambertuskerk kwam in handen van de protestanten, die in het katholieke Brabant een minderheid vormden.

De pastoors van Veghel verbleven van 1649 tot 1672 in ballingschap in Uden (dat buiten Staats-Brabant lag). Na de inval van de Fransen in 1672 kreeg de Veghelse bevolking toestemming in het eigen dorp een schuurkerk te bouwen. Die situatie bleef zo, tot in 1795 onder de Bataafse Republiek alle religies werden gelijkgesteld en de katholieken onder de nieuwe ‘grondwet’, de Staatsregeling van 1798, hun oude kerk mochten terugeisen.

Mozes links en Aaron rechtsDe oude Lambertuskerk kwam uiteindelijk in 1822 weer in katholieke handen. Al snel bleek echter dat de oude kerk te klein was voor de snel groeiende katholieke gemeenschap. In 1853 begon bouwpastoor deken Van Miert te broeden op plannen voor een nieuwe kerk. In 1857 begonnen de voorbereidingen. De Roermondse architect P.J.H. Cuypers kreeg de opdracht een nieuwe kerk te ontwerpen, en daarbij een pastorie, een vrouwenklooster en een school. Het was zijn grootste opdracht tot dan toe en ook de kerk zelf was Cuypers' grootste gebouw tot dan toe. De nieuwe kerk kwam op de plaats waar eerder de tweede katholieke schuurkerk had gestaan.

De Sint-Lambertus is de eerste kerk waarbij Cuypers zich liet inspireren door de 13e-eeuwse Franse gotiek; de toren vertoont invloeden van de kathedraal van Chartres. Ook het labyrint voor de kerk is daaraan schatplichtig. Van Miert noemde zijn nieuwe kerk ook graag “mijn kathedraal”.

Op 19 oktober 1863 werd de nieuwe kerk ingezegend door Monseigneur Zwijsen, die goed bevriend was met deken Van Miert. Tijdens de kerkwijding zag Veghel zwart van het volk. Duizenden bezoekers uit de hele regio kwamen op de gebeurtenis af. Voor die tijd en voor een gemeente met amper 4.500 inwoners was de nieuwe kerk dan ook een gigantisch en opvallend gebouw.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte het kerkgebouw tot tweemaal toe zwaar beschadigd. In 1940 bliezen genietroepen van het Nederlands leger de Aa-brug op in een poging de Duitse opmars te stuiten. Vele ruiten in het gebouw sprongen. In 1943 werden de klokken door de bezetter geroofd.

De grootste schade ontstond echter tijdens de bevrijdingsoperaties en de daarmee gepaard gaande artillerie-bombardementen. Enkele voltreffers vernielden in september 1944 grote delen van het schip. Na de oorlog werd het gebouw met enkele wijzigingen volledig gerestaureerd. De kerk was van oorsprong van binnen voorzien van pleisterwerk. Dat is tussen 1958 en 1963 verwijderd, waarmee de kerk zijn huidige binnenaanzicht heeft gekregen.

Tot zover het verhaal van de kerk. Maar wie waren nu eigenlijk al die pastoors en kapelaans die er zo lange tijd hebben gezeten? Aan hen zul jij vast veel herinneringen hebben als parochiaan van toen. Denk aan pastoor/deken J.P.C.M. Teulings. Hij ging in aan de slag in deze kerkgemeenschap in 1948. Hij was toen 54 jaar. In de jaren vijftig werd hij ondersteund in zijn pastorale taken door de kapelaans J.G.M. Vinkenburg en P.F. Vallenga.

Pastoor Teulings  

Opening en inzegening R.K. jongensschool voor GLO aan de Stationsstraat (na verbouwing van het voormalige parochiehuis) door deken Teulings (Sint Lambertusschool) op 14 mei 1957. Heb jij nog op deze school gezeten? Wie zien we nog meer op deze foto? (BHIC, BCV3619, fotograaf onbekend)

Of staat pastoor L.C. Maas uit de jaren zestig je nog helderder voor de geest? Ook over hem zijn vast nog wel wat verhalen te vertellen. Je kunt ze hieronder met ons delen. Over deze oudgediende weet je vast nog wel een anekdote of twee te vertellen. We zijn benieuwd. Reageren kun je hieronder!

Pastoor Maas  

Installatie burgemeester Van Weegen in 1969. Toespraak van Pastoor Maas. (BHIC, BHC001019753, foto: © Harry van Liempd)

 

 

 

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (7)

hoang zei op 24 november 2008 om 16:05 uur

wie is de architect

Marc zei op 24 november 2008 om 17:10 uur

P.J.H. Cuypers, bekend van het Centraal Station en het Rijksmuseum in Amsterdam, zoals in het verhaal vermeld staat. ;)

hoang zei op 24 november 2008 om 20:04 uur

hoe hoog is de kerk en hoe breed is de kerk en hoe diep is de kerk

Annemarie van Geloven zei op 25 november 2008 om 16:46 uur

Meer informatie hierover kunt u vragen via: thuispunt@bhic.nl

Bij het Thuispunt Veghel,gehuisvest in de Openbare Bibliotheek van Veghel, liggen meer boeken en documentatie over de "kathedraal" van Veghel.

fioretti zei op 28 september 2010 om 21:25 uur

ik moet eigenlijk ook weten hoe diep het gebouw is voor school.

Mariët Bruggeman bhic zei op 29 september 2010 om 19:17 uur

Beste Fioretti,
ben je al bij het Thuispunt in Veghel geweest (bij de openbare bibliotheek in Veghel) ?
Daar ligt namelijk de documentatie over deze kerk en ook wat boeken.

Storm zei op 22 november 2015 om 17:23 uur

hoeveel heeft de huidige lambertus kerk gekost?

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: