i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Berkel, Enschot en Heukelom
Jaar: 1945
Tags:

Doopnamen, voornamen, roepnaam

vertelde op 31 januari 2019 om 16:30 uur

Ik ben op 18 februari 1945 in Berkel c.a. geboren. Het was zondagmorgen tegen 10 uur. Het regende pijpenstelen en de V1’s (vliegende bommen) vlogen over. De verloskundige en de wijkzuster waren aanwezig. Gelukkig kon de geraadpleegde dokter bij de Canadezen een injectie krijgen die mijn moeder het leven redde.

 

Johannes Cornelius Donatus (Jan) Witlox

Die zondagmiddag werd ik met het rijtuig van een bevriende boer naar de Berkelse kerk gebracht voor de doop. Pastoor Van Tilborg doopte me. Opa Van de Wouw en tante Cor waren bij de doop aanwezig.

Bij de doop kreeg ik drie doopnamen, zoals alle vijf de kinderen in ons gezin. Bij alle vijf de kinderen waren de eerste twee namen niet zomaar bedacht of omdat ze in de mode waren. Nee, we werden “vernoemd” volgens het toen gebruikelijke systeem.

Ik was de tweede zoon en ook het tweede kind. Daarom werd ik vernoemd naar de vader van mijn moeder Jan Johannes van de Wouw en naar de oudste zus van mijn moeder, tante Cor (Cornelia). Mijn oudste broer werd vernoemd naar de vader van mijn vader, Adrianus Witlox en de oudste en enige broer van mijn vader, Theodorus Witlox.

Beeltenis van Donatus in de kerk van Berkel

© Foto: Cees van der Poel

De derde doopnaam was bij ons die van een heilige die veel betekende voor mijn ouders. Een beschermheilige. Voor mij was dat Donatus. Donatus wordt vereerd in het Rijnland en de Lage Landen als beschermer tegen onweer, bliksem, hagel en brand. In de kerk van Berkel is een beeltenis van Donatus te zien.

Er kunnen een paar redenen zijn geweest voor mijn derde doopnaam. De overvliegende V1’s leverden natuurlijk, als ze omlaag kwamen, een groot risico op voor brand. Mijn moeder schreef in mijn levensloop dat ze dikwijls met me onder de dekens kroop uit angst voor de V1’s.

Verder weet ik, dat mijn moeder als dienstmeid een boerderijbrand heeft meegemaakt. De bliksem was ingeslagen. Ze heeft nog een aantal koeien naar buiten kunnen krijgen. Op de een of andere manier is ze daarbij bewusteloos geraakt.

Toen ze bij kennis kwam, lag ze een eindje van de boerderij in het veld. Ze was later heel erg bang voor vuur/brand.

Bij de aangifte van mijn geboorte op het gemeentehuis (Burgerlijke Stand) werden als voornamen dezelfde namen opgegeven als bij de doop. Dat was ook wel gebruikelijk. Mijn roepnaam (Jan) tenslotte is afgeleid van de doop-/voornaam: Johannes. Het woord zegt het al, de roepnaam was de naam waarmee je normaal gesproken werd aangesproken.

Door het “vernoemen” kwamen soms bij meerdere kinderen in het gezin dezelfde voornaam voor. Dan werd een andere roepnaam gekozen. Zo had ik een broer wiens eerste voornaam ook Johannes was. Hij kreeg als roepnaam Hans.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (9)

Jan van Weert
Jan van Weert zei op 31 januari 2019 om 20:32 uur

Beste Jan. Je derde naam wordt zelfs door Dé kerken- en monumentenverzekeraar van Nederland, zoals ze zelf op hun site schrijven, gebruikt. Wellicht weet je van het bestaan van deze verzekeraar maar bijgaand toch maar de link van Donatus in Rosmalen:
https://www.donatus.nl/historie

Rini de Groot zei op 31 januari 2019 om 21:55 uur

Jan, dus d jongens hete dus Jan 1-2-3-enz.
Bij de Studiereizen kwamen we in de oostelijke buurlanden
St. Florian tegen als beschermheilige bij brand.
M,n Vader had een voornaam, ik bleek er later toch twee te hebben.
Toen de onderwijzer m'n patroonnamen vroeg antwoorde, ik Lambertus, want Reinier was m,n roepnaam Rini, geworden.
Dus op d Prent van m'n Pl. H. Communie staat alleen Lambertus.

Jan Witlox
Jan Witlox zei op 1 februari 2019 om 11:51 uur

Beste Jan van Weert, ik had die verzekeraar gezien op internet. De roepnaam Donaat kom je in Nederland eigenlijk niet tegen. Wel in België.

Jan Witlox
Jan Witlox zei op 1 februari 2019 om 11:52 uur

Beste Rini,
Mijn eerste voornaam was net als bij onze Hans: Johannes. Maar de roepnamen waren dus anders.

Anneke zei op 28 maart 2019 om 17:10 uur

Hallo Jan,
Als oudste kind van 9 vond ik die voor- en roepnamen verschrikkelijk verwarrend. Wij hadden wel allemaal een andere eerste voornaam, maar de beginletter van de roepnaam was anders dan die van de voornaam en dat leidde tot verwarring. Zo is mijn eerste voornaam Johanna met roepnaam Anneke en heet mijn broer Adrianus met roepnaam Jos. Voor wie is nu de post met J. achternaam erop? En dan van 9 x 3 voornamen onthouden. Nodig voor formele stukken die ik al jong invulde voor mijn ouders. Er was toen een inkomensafhankelijke regeling voor tegemoetkoming in studiekosten herinner ik mij. Van alle 9 kinderen moesten dan de gegevens ingevuld worden.

Jan Witlox
Jan Witlox zei op 29 maart 2019 om 10:13 uur

Ja Anneke, kan verwarrend zijn. Bij mijn stamboomwerk kwam ik situaties tegen dat twee kinderen in een gezin dezelfde voor(doop)namen hadden. En dan bedoel ik niet dat als er een kind overleed een volgend kind weer dezelfde namen kreeg. Dat was wel gebruikelijk. Maar vanwege het vernoemen kregen twee kinderen dezelfde voornamen, maar zullen wel andere roepnamen hebben gehad. Maar de roepnamen komen niet op de officiële akten. Aan de hand van de leeftijd kun je meestal wel uitvinden, wie wie was.

Anneke zei op 29 maart 2019 om 10:18 uur

Ja Jan, ook lastig is dat ze vroeger bij de Burgerlijke stand niet zo moeilijk deden over de schrijfwijze van een naam. Dat ben je met Witlox (Witloks) misschien ook wel tegen gekomen. Mijn meisjesnaam is Wagenaars, dus mét een s, zoals rond Vught en Boxtel gebruikelijk is. Maar ik kon via internet, zonder moeite wel 3 gezinnen vinden waarin ook de variant zónder s voorkwam in hetzelfde gezin. Dat maakt het eigenlijk wel leuk toch?

Anneke zei op 29 maart 2019 om 10:21 uur

Jan, door het vernoemen naar opa's en oma's kwamen, zeker met de grote gezinnen van vroeger, vooral ook veel neven en nichten met dezelfde namen voor. Vaak ook dezelfde roepnaam. In mijn familie werd dat opgelost door Jos (pz) of Jos (jz), dus Pietzoon en Janzoon te gebruiken in situaties waar die verwarring mogelijk was.

Jan Witlox
Jan Witlox zei op 29 maart 2019 om 11:43 uur

Anneke, Tegenwoordig hebben we nog Witlox en Witloks. Maar verder terug allerlei variaties. En zelfs met de patroniemen is er soms nog onduidelijkheid wie wie was.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: