skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Christian van der Ven
Christian van der Ven Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Christian van der Ven
Christian van der Ven Bhic

Venbergse Molen

De meest zuidelijke, nog bestaande watermolen op de Dommel in Nederland is de Venbergse watermolen. Hij ligt ten zuiden van Valkenswaard aan de Dommel. Hij wordt voor het eerst vermeld in 1227, als gedeeld bezit van het vrouwenklooster in Postel en de Hertog van Brabant. Na de opheffing van dit klooster kwamen de meeste goederen aan de Norbertijnenpriorij in Postel. In 1345 werd de priorij volledig eigenaar van de molen.

De Venbergse molen was een banmolen. Dat betekent dat de inwoners van het omliggende gebied hun graan verplicht hier moesten laten malen. Nadat de Staten van Holland in 1648 alle Postelse kloosterbezittingen in de Meierij van ’s-Hertogenbosch hadden genaast, kwam de molen in handen van het Huis van Oranje.

In 1716 nam de Raad van State in Den Haag de watermolen in bezit en liet hem in 1740 samen met diverse andere voormalige Postelse goederen openbaar veilen. Zo kwam de molen in handen van een zekere Poulus.

In de 19e eeuw kwamen de molenaars uit de families Verheijen, Thijs, Loos en Van Poppel. Sinds 1918 leverde de familie Rietra de molenaar. Tot in het begin van de 20e eeuw was de Venbergse molen zowel een korenmolen als een oliemolen, elk aangedreven door een eigen waterrad. Rond 1900 is het rad van de oliemolen verwijderd.

Het huidige gebouw en het bijbehorende molenaarshuis dateren van rond 1895. Begin jaren ’70 moest het molenhuis worden gestut, omdat het dreigde te verzakken. In de jaren 1973-1977 werd het daarop grondig opgeknapt. De molen als zodanig is niet meer in bedrijf, maar het terras en de bootjes maken de molen opnieuw tot middelpunt van veel (zomerse) bedrijvigheid.

Jan van der Dungen stuurde deze foto van Heemkundevereniging Weerderheem Valkenwaard in, een foto van de heropening van de gerestaureerde molen in mei 1977.

Vlnr Burgemeester van Schwoich-Oostenrijk, burgemeester B.L.A. van Zwieten van Valkenswaard, Jacky Rietra (* plm. 1955) zoon van Jack en molenaar Jack Rietra sr. Momenteel zet Jacky de traditie van beheer van de molen nog steeds voort evenals het idyllische Venbergen-terras aan de Dommel.

 

 

 

Reacties (12)

toon willems zei op 19 april 2011 om 13:58
gu kon mi goeiju watterstand 250 kilo mais maolu.pur uur.mais wier ut mistu gemaole. meej wa milicorn en sojabeans en ok wa gerst . wier ut gemengd vur verrukkus voeijur.da maole deej`k van smerrigus aagt tot dikwuls tien uurru saovus . zoo, da waar dan drie of vier daog maole . en innu dag in de week die fijftig kilo zakke nur de boerru brengu, we haaiju klante es wijd as heez,lindurstrijp,burkul , de brier. westerhovu. reithovu en dan valkuswird .ooit, as `k bezig waar mi maole , kwam dur wel is unnu goeiju bekende in de kafee unnu pot bier vattu, en dan wier dur unnu kop in de meuledeur gestooku . en die riep. heee . eeej gij, toontje . komtur daluk ok innu mee vattu , zoo . da deej `k dan welus, nie tu dik .want `k moes munnu zak ok in de gaote haawu ,
zoo es `k dur dan unnu leegu zak an di
dan haij `k krek un kleinu 12 mienuuttu tijd um wa te aawoere .da waar in de jaoru 1963/1966.drie hillu moiju muldersknegt jaore waarru da vur men .sliep ok tusse en op de meelzakku. es `k wel is teveul van dieju westmalle trappist ophaij . ut urstu vatju van dieju trappist he`k nog mi mun sjiepku van bels gehaold .jao ,now maolt tie nie mer .
Henk Buijks, namens BHIC bhic zei op 20 april 2011 om 08:17
Toon, wat kunde gij schoon vertellen! Die Venbergse watermolen kwam even helemaal tot leven. Kan me voorstellen dat je daar drie mooie jaren als muldersknecht hebt gehad. En de timing met die zakken en het pintje plus ouwehoeren is zonder meer knap.
Jammer dattie niet meer maalt...
Astrid zei op 18 april 2012 om 21:01
Ee Toon,das un schon stukske van de meule.
ik dacht ff reagere.Wur gi de tijd toch hinne he?
Jan van den Dungen zei op 7 augustus 2020 om 09:24
Midden jaren ’70 restaureerde molenaar Jack Rietra (*1919 - † 1998), zoon van de eerdere molenaar Harrie (*1893- † 1961), eigenhandig deze molen.

Hij deed dat, met door hem zelf geïmporteerd hout uit het Oostenrijkse toeristenplaatsje Schwoich, een plaatsje waar Jack met zijn gezin jarenlang vakantie vierde en waarvan hij ereburger was. Het hout was, in zijn ogen, vele malen beter, als dat wat hij hier kon kopen. Nadat de restauratie was voltooid, kwam een bestuurlijke deputatie van Schwoich, waaronder de burgemeester hier in Valkenswaard, zelf poolshoogte nemen. Overigens was Schwoich, een plaatsje van zo’n 2.000 inwoners, destijds een geliefd vakantiedoel van veel Valkenswaardenaren gelegen in de directe omgeving van Kufstein-Tirol. Zelfs in het Valkenswaards lied ‘Cigar-city’ wordt deze plaats nog bezongen.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 11 augustus 2020 om 12:01
Wat bijzonder, Jan en wat goed dat je dat hier vermeldt. Een snelle zoektocht online naar Jack Rietra leverde me deze informatie op: https://www.fasol.nl/logeren-bij-karl-ganzer/

Fascinerend om te lezen. Heb je mogelijk een foto van Jack die we hierbij kunnen plaatsen?
Jan van den Dungen zei op 18 september 2020 om 09:18
De herdenking van de bevrijding van Valkenswaard op 17 september vormde voor oud-ambtenaar Molens Gerrit Keunen, van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg aanleiding om dit jaar nog eens terug te blikken. Hij vertelde, dat meteen na de bevrijding de geallieerden niet over de grote rivieren konden komen en daardoor ook meel leveranties stokten. Oud-molenaar Jacques (†1998) vertelde midden jaren ’70 desgevraagd in een brief aan de RvdM de ontstane penibele situatie na 18 september 1944 in Valkenswaard en omstreken bij gebrek aan meel om brood te bakken. De Venbergse Molen draaide toen, met goedkeuring van pastoor-deken P. Manders zes weken dag- en nacht en zeven dagen per week aan een stuk. In dat tijdsbestek werd maar liefst een half miljoen kg meel gemalen voor de broodproductie in eigen plaats en verre omgeving. Toen de eerste nood weer was gelenigd, verplichtte pastoor Manders de noeste mulders op de molen om hierna de zondag weer te eerbiedigen, waardoor op zes werkdagen terug werd geschakeld. Keunen wenste te onderstrepen, dat de eenvoudige ‘gratis’ waterkracht van een watermolen, ook nu nog onze kwetsbaarheid bij langdurige elektriciteitsuitval enigszins zou kunnen helpen wegnemen.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 20 september 2020 om 17:19
Hallo Jan, een interessante en opmerkelijk actuele les schuilt er in je reactie. Bijzonder om te lezen hoe de Venbergse Molen een dergelijke belangrijke rol heeft gespeeld in de voedselvoorziening, en een mooie katholieke oplossing dat dan de zondagsrust daar tijdelijk voor moet wijken ;)

Bedankt voor je bericht!
Jan van den Dungen zei op 7 oktober 2020 om 16:43
Het is onnodig te stellen, dat Nederland groot is geworden door molens, zowel die op wind- als waterkracht. Zo ook met de Venbergen, die in haar meer dan 1.000 jarig bestaan veel water, zeker niet werkeloos, door de Dommel heeft zien gaan. Werd hierboven al eens zijn algemene nut onderstreept, direct na WO-II in het kader van de voedselvoorziening, thans is de molen weer in beeld als wapen in strijd tegen klimaatverandering. De Venbergen is namelijk met een tweetal andere Brabantse molens door Minister van Cultuur Ingrid van Engelshoven aangewezen om als historisch erfgoed in te worden gezet voor de problemen van deze tijd zoals, wateroverlast, droogte en hitte. En voor de Venbergen heeft de Minister daar zo’n 6 ton voor over. Zo zal straks de stuwkracht van deze molen(s) helpen aan een hoger waterpeil (maelpegel) van de rivier, waardoor het aangrenzende landschap stroomopwaarts niet uitdroogt en in natte periodes er ruimte zal zijn voor waterberging. Zo heeft bijvoorbeeld de Collse Watermolen in Eindhoven – volgens berekening- invloed op een biotoop ter grootte van 176 hectare, dat is vergelijkbaar met 1/14 deel van de oppervlakte van de gemeente Valkenswaard en vermoedelijk zelfs hoger vanwege de ‘uitgerektheid’ van de rivier De Dommel vanaf de Belgische grens in Borkel en Schaft tot aan de samensmelting met de Keersop bij ’t Heike op het meest noordelijke punt in Dommelen: zo’n 16 km lang.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 8 oktober 2020 om 08:54
De molen als vaste waarde door de geschiedenis heen, Jan; dat lijkt me wel de rode draad uit jouw bericht. Mooi dat dit wordt onderstreept door de status van historisch erfgoed.

Dank voor je verhelderende reactie, interessant om deze context te lezen.
Sandrine Taks zei op 9 juni 2021 om 20:37
Beste Jan, ik ben opzoek naar een Bernadette Rietra voor een bewoner van ons verpleeghuis. Dit is een oude vriendin die zij heel graag nog eens wilt zien. Kent u die mw of heeft u een adres van deze mw. Graag horen wij van u terug
Jan van den Dungen zei op 9 juni 2021 om 21:01
Dag Sandrine, Het past niet om via deze weg telefoon of emailgegevens uit te wisselen, vandaar dat ik e.e.a (terug-)speel naar de eindredacteur Marilou Nillesen, die mijn emailadres aan u ter beschikking mag stellen. Mvrgr.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 10 juni 2021 om 11:39
Dag Jan en Sandrine, achter de schermen zijn de gegevens inmiddels uitgewisseld.
Veel succes!

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!