i

Dit verhaal gaat over:

Tags:

en maakt ook deel uit van:

Atlas: Rivieren

De Leij

vertelde op 30 juni 2009 om 10:07 uur

De Leij ontspringt eigenlijk op twee plekken: als Poppelsche Leij (of Leijbeek) op de Poppelse Hei in het zuiden van de gemeente Alphen-Chaam, op of net over de Belgische grens. En als Rovertsche Leij in Hilvarenbeek op het landgoed Gorp en Roovert. In Goirle, bij de Leyenhoeve, komen deze twee stroompjes bij elkaar en vormen daar de Nieuwe Leij.

Even ten zuidoosten van Tilburg voegt zich daar ook de Oude Leij bij, en zo gaat het stroompje verder als De Leij, door het Leijpark, langs Koningshoeven in de richting van het Wilhelminakanaal. Daar duikt de beek onder het kanaal door, en komt aan de andere kant weer boven als Voorste Stroom.

De Poppelsche Leij en de Rovertsche Leij verschillen sterk van elkaar in karakter. De Rovertsche Leij is weinig vergraven en slingert nog geheel natuurlijk door het bos. Eenmaal buiten het landgoed Gorp en Roovert is de beekloop rechtgetrokken. De Poppelsche Leij is daarentegen veel meer een overloop van een serie vennen en moerassen aan de rand van de Rechte Heide. Deze beek heeft nooit sterk gemeanderd en is daarbij ook nog eens door mensenhand naar de rand van het beekdal verlegd. Daar was het immers eenvoudiger graven dan midden in het moeras. Het water werd zo opgeleid dat het kon worden ingezet voor de watervoorziening van een watermolen.

De eerste watermolen lag aan de Wachtelberg [niet de naamgever van de huidige Bergstraat, zie reactie hieronder] en is in 1331 gebouwd. Het molenrecht behoorde aan de Heren van Tilburg, Goirle en Riel en werd uitgegeven aan een molenaar die zelf zorgde voor de exploitatie van de molen. Die had een dubbele functie, namelijk die van korenmolen en van oliemolen.

Voor de korenmolen werd de constante wateraanvoer van de Rovertsche Leij gebruikt. Voor de oliemolen was meer waterkracht in minder tijd nodig. Hiervoor werd het water gebruikt dat uit de moerassen via de Poppelsche Leij toevloeide. Na de watermolen stroomt de beek verder als de Oude Leij en Nieuwe Leij. De Nieuwe Leij is eveneens omgeleid. Eerst ten behoeve van een watermolen bij het Grollengat en later om een systeem van vloeiweides mogelijk te maken. Door bevloeiing van graslanden kon hier een hogere hooiopbrengst worden verkregen en kon er meerdere keren per jaar worden gehooid. De Oude Leij vormde van oudsher de grens van de gemeenschappelijke gronden (gemeint) van Hilvarenbeek.

De Leij heeft tegenwoordig de functie van waternatuur en viswater. Aan één kant van de Rovertsche Leij, ter hoogte van de Poppelseweg, staat zogenaamd beekbegeleidend bos. Dit behoort tot de meest waardevolle broekbossen van midden-Brabant.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (11)

J.Wijdemans, namens Heemkunige kring van Goirle zei op 10 augustus 2010 om 14:37 uur

De Goirlese watermolen stond aan de Wachtelberg. De naamgever van de Bergstraat is niet de Wachtelberg, maar de bergen (bergjes) die wat verderop lagen en die afgegraven zijn rond 1898 t.b.v. van de bouw van de St.Janskerk aan de Kerkstraat.

Annemarie van Geloven bhic zei op 10 augustus 2010 om 15:56 uur

Hartelijk dank voor uw deskundige correctie!

suzankloosterman zei op 11 maart 2012 om 10:52 uur

ik dank het brabants dagblad voor deze link zodat ik een beetje mijn nieuwsgierigheid kan bevredigen toch ! ik geniet van de foto's erbij ga er regelmatig kijken ik woonde als jonere in Haaren kwam best menigmaal over/bij de voorste stroom dan die ondertussen weer is veranderd ben erg blij met deze site ga zo goed verder B D bedankt en fijne dag nog allen met groet van Suzan , daaag !!

Annemarie van Geloven bhic zei op 11 maart 2012 om 18:11 uur

Dank voor uw complimenten, Suzan! In de beeldbank van de website van onze collega's in Tilburg vindt u nog meer foto's van de Leij.

Joost zei op 2 december 2012 om 14:12 uur

Aan het Grollegat aan de Oude leij heeft ooit een watermolen gestaan genoemd, De Qualen.
Deze molen was in bezit in de 14e eeuw van de familie de Molendino van Westilborch, die aan belangrijke funktie had in Antwerpen.
Vraag:Wie kan meer vertellen over de geschiedenis van deze molen.
Hartelijk dank.

jha jacobs zei op 21 januari 2014 om 18:56 uur

Waarom zwemt er niet 1 vis in dit water

jha jacobs zei op 21 januari 2014 om 18:57 uur

Waarom zwemt er geen vis in t stroompje

Mariët Bruggeman bhic zei op 23 januari 2014 om 10:29 uur

Beste Meneer Jacobs,
ik denk dat je je vraag het beste kunt stellen aan het Waterschap de Dommel in Boxtel. Hopelijk kunnen die je vraag wél beantwoorden.
Met vriendelijke groeten,

John van Rooij zei op 13 januari 2016 om 22:54 uur

Wanneer is de nieuwe ley het laatst verlegd?

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 14 januari 2016 om 10:11 uur
John van Rooij zei op 14 januari 2016 om 10:17 uur

Helemaal top! Dank je wel, Mariet!!!

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: