i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Schijndel
Tags:

JéDéWé ofwel De Sok, 1915-1985

vertelde op 11 december 2009 om 12:52 uur

De Koninklijke Kousen- en Sokkenfabriek Jansen De Wit vindt zijn oorsprong in de buurt van Eindhoven. De oprichter van het bedrijf was Martinus Jansen, kousenmaker van beroep, die rond 1840 in Tongelre een kleine machinale kousenbreierij begon.

Hier, in een rij arbeidershuisjes die tot een geheel waren samengetrokken, werden vooral priesterkousen vervaardigd. De gewone grove wollen kousen werden gebreid door een aantal thuiswerksters in dienst van Martinus. Deze thuisbreisters woonden niet alleen in Tongelre, maar ook in de omliggende plaatsen als Nuenen en Geldrop.

Martinus Jansen en zijn vrouw Hendrika van den Boomen kregen drie zoons, van wie de jongste, ook Martinus geheten, uiteindelijk het bedrijf zou voortzetten. In 1892 was hij te Stratum met Catharina de Wit uit Valkenswaard getrouwd. In Woensel begon hij een kledingververij en een kousenhandel. De kousen betrok hij onder meer uit de breierij van zijn broers. Niet lang daarna begon hij ook zijn eigen breierij, die hij mede naar zijn vrouw vernoemde: "Machinale Brijerij M. Jansen de Wit".

een sokkenbreier aan het werkDoor de enorme expansie van Philips werd het voor andere bedrijven steeds moeilijker om aan arbeidskrachten te komen. De oudste zonen van Martinus en Catharina, Martin en Harry zochten de omgeving af naar een gunstige vestigingsplaats. Dat werd uiteindelijk Schijndel.

Eerst leerden een twintigtal Schijndelse meisjes het vak in de fabriek in Woensel. In 1915 verhuisde een deel van de fabriek daadwerkelijk naar Schijndel naar enkele gehuurde herenhuizen. Al gauw werd er gebouwd aan de Hoofdstraat en op 1 mei 1916 werd de eerste steen gelegd voor "M. Jansen-de Wit, Stoomkousenfabriek". Bij de viering van het 125-jarig bestaan in 1955 verkreeg "JéDéWé" het predikaat Koninklijk.

sloop van Jansen de Wit: nog maar één schoorsteen staat overeindNa een geweldige bloei in de jaren vijftig en zestig, beginnen zich bij de start van de jaren zeventig problemen af te tekenen: de prijzen komen onder druk te staan door concurrentie uit Frankrijk, Duitsland en vooral Italië. Er zijn dan nog enkele andere zelfstandige kousen- en sokkenfabrieken in Nederland actief, maar ook daar rijzen problemen. In 1974 besluit het kabinet alleen regeringssteun te verlenen indien Jansen de Wit en Danlon Hin uit Emmen samen zullen gaan. De overheidssteun gaat grotendeels op aan de enorme tekorten die Danlon dan al heeft.

In de jaren daarna wordt afgeslankt, maar op politieke gronden genomen beslissingen van de regering (bijvoorbeeld het verplaatsen van de panty-productie naar Emmen) blijken bedrijfseconomisch rampzalig uit te pakken. In januari 1977 gaan bijna tweeduizend inwoners van Schijndel de straat op om hun woede over het regeringsbeleid te tonen.

Burgemeester Scholten houdt daar een toespraak waarin hij fel uithaalt naar de landelijke politiek. Het maakt uiteindelijk geen verschil: op 3 januari 1985 wordt het faillissement over Jansen de Wit uitgesproken. Een week later wordt desondanks nog even de productie van sokken hervat door zeventig inmiddels ontslagen werknemers. Het aanhoudende koude weer heeft de vraag naar sokken namelijk tijdelijk opgejaagd.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (40)

Rien de Groot. zei op 4 december 2011 om 15:49 uur

Mijn eerste meisjein 1955, werkte bij ,,de Sok” in Uden.
Dat viel thuis niet in goede aarde, óók was ik veel te jong,17 jaar, het meisje was 15.
Maar een meisje dat op een fabriek werkte, had geen toekomst!
Er werd in advertentie geplaatst in de Udense Courant: ,,bied zich aan”.
Er werd natuurlijk op gereageerd, maar de verdiensten waren een heel stuk minder!
En thuis zaten ze toch al krap.

Bij het tragisch ongeluk tijdens de uitbreiding van het Kousenfabriek in Uden,stond de omgekomen baas, op de verkeerde plaats.
Hij was de beste gesprekspersoon van het boven genoemd meisje.

Bij het passeren van de Sacramentsprocessie van de ,,De Sok” in de vijftiger jaren stond het voltallig personeel langs de straat.

Enkele dames werkend bij, De Sok in Schijndel in de vijftiger jaren!! werd verteld:
,,die zullen nooit een geschikte jongen ontmoeten”.
Terwijl ik vorig jaar vernam dat ook bij de: Stroohulz in Uden , vrouwelijk personeel werkte.

F Doreleijers zei op 30 december 2016 om 15:20 uur

Mijn opa Janus Doreleijers werd in 1914 als werknemer van de kolenmijn in de omgeving van Dordtmund het land uitgezet vw het uitbreken van de eerste WO als oude inwoner van Schijndel kwam hij dus weer hier terecht en zocht werk en vond dat bij Jansen de Wit als ploegbaas over een twintig tal meisjes en was werkzaam in de Kluis waar later de slachterij van Wouters gevestigd was,als tweede baantje was hij er de nachtwacht,hij is later nog eens gehuldigd als eerste mannelijke medewerker van J de W, dit lees ik in zijn verhalen over zijn leven wat hij heeft beschreven.

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 30 december 2016 om 20:12 uur

Wat mooi F. Doreleijers, dat je opa een verhaal over zijn leven heeft beschreven.
Zou je het leuk vinden om zijn verhalen met ons te delen via onze website? Dat kan via deze link: https://www.bhic.nl/ontdekken/verhalen/een-verhaal-maken#About

Twan Claasen zei op 5 maart 2018 om 21:48 uur

Kent iemand de oud fabrieksdirecteur Bröcking en kan daar wat meer info over geven ?

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 6 maart 2018 om 11:25 uur

Ik zal uw vraag doorspelen aan een lid van de Heemkundekring Schijndel.

Twan Claasen zei op 6 maart 2018 om 11:29 uur

Beste Annemarie, bedankt alvast voor je moeite. Ben erg benieuwd.

Henk van den Brand zei op 6 maart 2018 om 15:36 uur

Beste Twan,
de naam Bröcking, als oud fabrieksdirecteur van Jansen de Wit, is mij niet bekend. Ik heb het boek over de geschiedenis van Jansen de Wit 1830 -1955 doorgenomen, maar de naam niet gevonden. In de overige informatie die ik over Jansen de Wit heb, komt deze naam ook niet voor. Helaas

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 8 maart 2018 om 09:42 uur

Dank voor je onderzoek Henk! Fijn dat we altijd een beroep op je kunnen doen.

Twan Claasen zei op 8 maart 2018 om 09:45 uur

Hi Henk, dank voor je bericht en de moeite die je hebt gedaan. . Kan er wellicht een andere reden zijn waarom hij niet wordt vermeld? Ik weet nml zo goed as zeker dat hij daar in deze functie werkzaam was.

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 8 maart 2018 om 09:50 uur

Henk heeft ook andere personen gesproken. Deze naam was bij hen ook niet bekend. Hij staat ook niet vermeld bij de directeuren in Turnhout.
Kunt u misschien de periode aangeven?

Twan Claasen zei op 8 maart 2018 om 09:52 uur

Ik heb echt geen idee. Het gaat over mijn overgrootvader. Deze kant van de familie ken ik niet goed. Super hoe jullie me helpen!

Henk van den Brand zei op 8 maart 2018 om 09:58 uur

zijn de voornamen van je overgrootvader bekend? en wellicht ook de geboorte- en overijdensdatum?

Henk van den Brand zei op 8 maart 2018 om 12:44 uur

overlijdensdatum dus

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 8 maart 2018 om 12:47 uur

Ik zie wel een bedrijf met de familienaam Bröcking in Den Bosch in het archief van de Kamer van Koophandel 's-Hertogenbosch, maar dat bedrijf is in 1930 opgeheven:
3137 K.B. Bröcking & Co.
Agentuur en Commissiehandel; levering van alle textielmachines en verdere benoodigdheden, garens, enz., katoenafval-sorteerderij, Orthenstraat 11, 's-Hertogenbosch

Henk van den Brand zei op 8 maart 2018 om 12:51 uur

Ik ben vanmorgen begonnen met doornemen van de personeelsbladen. Het eerste blad "contact" verscheen eind 1944. Ik ben gekomen tot medio 1948. Volgende week meer.

Henk van den Brand zei op 8 maart 2018 om 15:26 uur

Ik vond zojuist Carel Bernard Brocking, vader van Anna Catharina Josephina Maria Brocking. Laatstgenoemde moeder van oa Carl Bernardus Maria Jozef Claasen.
Twan, is eerstgenoemde je overgrootvader en was hij eigenaar van K.B. Brocking & Co?

Twan Claasen zei op 8 maart 2018 om 19:36 uur

Wow, hoe jullie dat allemaal doen echt ongelofelijk en geweldig. Ja ik geloof dat eerstgenoemde mijn overgrootvader is. Want zijn dochter is mijn oma. Maar ik heb geen oom zover ik weet die Carl BMJ Claasen heet.

Henk van den Brand zei op 8 maart 2018 om 19:55 uur

Beschik je over zijn geboortedatum en de datum van overlijden?
Dan kunnen we kijken of hij de eigenaar was van het bedrijf in Den Bosch.

Henk van den Brand zei op 8 maart 2018 om 20:05 uur

Carl BMJ is overleden op 18 februari 1940. Zus Anna GEM op 23 november 1943.

Twan Claasen zei op 8 maart 2018 om 22:49 uur

Jesus, ja klopt. Dat zijn de broer en zus van mijn vader. Ik dacht dat ze gelijktijdig overleden waren. Ongelofelijk zeg. Ik weet echt nagenoeg niets van de historie van vaders kant nml. En er kan niemand mij echt wat vertellen. Jullie vertellen al zoveel meer... Echt blij mee!

Henk van den Brand zei op 8 maart 2018 om 22:59 uur

Is je overgrootvader op 12 december 1873 in Enschede geboren?

Twan Claasen zei op 8 maart 2018 om 23:35 uur

Ik hen werkelijk geen idee.

Norah zei op 9 maart 2018 om 11:29 uur

Degene die de vader was van je grootmoeder Anna Cat. etc. B. x dhr. Claasen, was Carel Wilhelm Bröcking * 20-02-1883 Enschede, zoon van Anton Joseph Bröcking en Anna Catharina Grotenhaus.
Carel Wilhelm was van beroep kapper, en toen hij overleed 04-01-1952 te Vught, was hij grossier in kappersartikelen. Zowel zijn vader als grootvader waren schoenmaker van beroep. Vader was geboren in Vreden(Dtl.), net over de grens bij Haaksbergen.
Carel Wilhelm is 2 maal getrouwd geweest, eerste keer te Enschede met Maria Johanna Zijgo 30-01-1905, tweede keer met Paulina Maria Justina Gielens 01-08-1942 te Vught.
Mvg.

Twan Claasen zei op 9 maart 2018 om 11:38 uur

Hi Norah, bedankt. Ik moet wel zeggen dat er echt niets bekend voorkomt van wat je me schrijft helaas. Wellicht dat er een naamgenoot van hem is.

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 9 maart 2018 om 11:39 uur

Ik heb even het handelsdossier van K.B. Bröcking & Co in Den Bosch bekeken. Karel Bernard Bröcking was vennoot en inderdaad op 12 december 1873 geboren in Enschede.

Twan Claasen zei op 9 maart 2018 om 11:41 uur

Hi annemarie, Thanks. Wat je eerder aangaf en ouderlijk adres Orthenstraat, komt mij wel bekend voor. Heb ik nml vanuit familie begrepen dat dat klopt.

Norah zei op 9 maart 2018 om 11:44 uur

Nou Twan, ik heb net tot mijn grote schande ontdekt dat ik twee broers door elkaar gehaald heb.
Je overgrootvader was vertegenwoordiger van beroep, ook 2 maal getrouwd geweest, en overleed 19-04-1958 te Rotterdam. Hiervoor speelde het zich af in Tilburg. www.regionaalarchieftilburg.nl
Hij was zoals Henk correct doorgaf 12-12-1873 te Enschede geboren. Betovergrootouders kloppen.

Henk van den Brand zei op 9 maart 2018 om 11:44 uur

Annemarie, dat dacht ik al!
Twan, eerder schreef je dat je zo goed als zeker weet dat je overgrootvader directeur was bij Jansen de Wit. Kun je aangeven hoe je aan die kennis komt, dan kan ik gerichter gaan zoeken

Twan claasen zei op 9 maart 2018 om 11:50 uur

Top! Dank allemaal!!! Henk; mijn vader heeft dat vroeger verteld en ook zijn zus/mijn tante.. Tsja ik kan het alleen maar aannemen.

Norah zei op 9 maart 2018 om 17:16 uur

Nog wat aanvulling:

Carle Bernard Bröcking, 34 jaar, fabrieksdirecteur, trouwt op 20-10-1908 te Winterswijk, met Anna Gerharda Fernardine Böckers, 26 jaar.
Ouders van de bruid waren Franciscus Josephus Johannes Ludgerus Böckers, koopman, en Anna Wilhelmina Steinhoff.
Ze krijgen een dochter te Helmond(jouw grootmoeder) geboren 06-07-1911. Beroep van haar vader was bij de aangifte textieldirecteur! Naderhand nog kinderen in Helmond en Gemert geboren.
Hij is later hertrouwd met Maria Johanna Schuchart, geboren in Den Haag, en overlijdt 19-04-1958 te Rotterdam, net als zijn 2e vrouw.

Jouw grootmoeder trouwt te Tilburg 26-04-1933 met Alphonsus M.A. Claasen, geboren te Den Bosch, 26 jaar oud. Ouders van de bruidegom waren Frederik Claasen en Joanna Gerardina Norberta Bossaers.
Mvg.

Twan Claasen zei op 9 maart 2018 om 17:20 uur

WoW!!!!! Zo geweldig dit te weten!!! Echt super bedankt!! Betekend echt zo veel!

Norah zei op 9 maart 2018 om 17:24 uur

Fijn te horen, de andere kant ;)

Alphonsus Maria Antonius Claasen werd geboren 'te s-Hertogenbosch 28-02-1907, zoon van hierboven vermelde ouders. Vader was kleermaker van beroep.
Mvg.

Twan Claasen zei op 9 maart 2018 om 17:41 uur

Super! Helpt me veel. Hoe zou ik er achter kunnen komen wat het verhaal in de familie is gedurende WOII? Dat is voor mij nml ook een belangrijke gap. Blijkt dat vanuit mijn oma’s kant er bezittingen (huizen) in Duitsland zouden zijn geconfiskeerd. Als ik de verhalen lees is deze kant, zij het met Duitse roots, Nederlands. Dit kan ik oa daardoor niet rijmen. Zou geweldig zijn dat wat duidelijker te hebben. Als er trouwens kosten worden gemaakt door iemand door de hele tijd met mij bezig te zijn, laat het me svp weten ;-)

Norah zei op 9 maart 2018 om 19:55 uur

Ha, ha, ha, hadden we onderhand een leuke recreatiewoning gehad. Van die confiscaties in de oorlog heb ik geen verstand, je zou op dit forum hierover een nieuwe vraag kunnen stellen. Anders verzandt het in de kantlijn van de algemene verhalen.
Mvg.

Henk van den Brand zei op 9 maart 2018 om 20:12 uur

Terig naar de oorspronkelijke vraag:
de fabriek van Jansen de Wit werd in 1915 verplaatst van Eindhoven naar Schijndel. Toen Carel trouwde en een kind kreeg (1908 en 1911) was het bedrijf nog niet verplaatst!

Twan claasen zei op 9 maart 2018 om 22:59 uur

Hahaha Thanks Norah. Hey Henk, maar dan zou hij toch ook in de stukken moeten voorkomen waar Annemarie over sprak?

Henk van den Brand zei op 9 maart 2018 om 23:09 uur

Ja dat is te achterhalen, volgens mij.

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 13 maart 2018 om 10:36 uur

In het oudste handelsdossier van Jansen de Wit komt de naam Bröcking niet voor. Aannemelijk vind ik het dat de firma K.B. Bröcking & Co. Agentuur en Commissiehandel; levering van alle textielmachines en verdere benoodigdheden, garens, enz., katoenafval-sorteerderij aan de Orthenstraat 11 te 's-Hertogenbosch een toeleveringsbedrijf was voor Jansen de Wit. Daarvoor zou je in de studiezaal van BHIC onderzoek kunnen doen in de financiële adminstratie van firma Jansen de Wit (toegang 5020).

Norah zei op 13 maart 2018 om 20:18 uur

Twan, zou het ook niet kunnen dat de fabriek van je overgrootvader in Helmond(mogelijk Gemert) stond? Hij had al dit beroep toen zijn kinderen in Helmond + Gemert werden aangegeven.
Mvg.

Twan Claasen zei op 13 maart 2018 om 20:23 uur

Hi Norah, dat zou kunnen maar ik weet het echt niet

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 11 december 2009 om 15:16 uur

Burgemeester Scholten op de bres voor Jansen de Wit

vertelde op 11 september 2011 om 12:38 uur

Met pensioen bij Jansen de Wit

vertelde op 29 januari 2008 om 09:59 uur

Fabriekshal met sheddak