i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Loon op Zand
Periode: 1940 - 1944
Tags:

en maakt ook deel uit van:

Atlas: Neergestorte vliegtuigen 1940-1945

Neergestorte vliegtuigen in Loon op Zand 1940-1945

vertelde op 26 april 2012 om 09:09 uur

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er boven Nederland zo’n 6.000 militaire vliegtuigen neergestort. Ruim 1.000 daarvan zijn er in Noord-Brabant terecht gekomen. Dan gaat het zowel om geallieerde (Britse, Amerikaanse en Canadese vliegtuigen met bemanningen die uit nog veel meer nationaliteiten bestonden) als Duitse vliegtuigen.

De geallieerde vliegtuigen waren heel vaak bommenwerpers die bij bombardementsmissies op doelen in Duitsland geraakt werden door Duits afweergeschut (de zogenaamde Flak) of onderschept werden door Duitse jachtvliegtuigen (vooral ’s nachts, tijdens de zogenaamde Nachtjagd).

Wij gaan proberen de verhalen achter al deze crashes te achterhalen met behulp van iedereen die ofwel zélf nog herinneringen heeft of de verhalen gehoord heeft van eerdere generaties. Soms is er al veel bekend, soms wat minder.

Op 31 december 1940 stijgt even voor twaalf uur 's middags plaatselijke tijd een Bristol Blenheim IV bommenwerper (registratienummer R3897, call sign RT-) van 114 Squadron op vanaf het vliegveld Oulton in Engeland. De bedoeling is om het vliegveld Gilze-Rijen aan te vallen. Om 14.20 uur wordt het toestel getroffen door het Duitse luchtafweergeschut bij Gilze en stort het neer bij De Moer tussen Loon op Zand en het St. Joachimsmoer bij Gilze. Als het toestel de grond raakt, ontploft de bommenlading, de bemanning heeft geen enkele kans.

Piloot Sgt. Leslie Alfred Young (25), waarnemer Sgt. John Edward Brown (21) en radiotelegrafist Sgt. Jack Coates (19) hebben hun laatste rustplaats gevonden op het Britse oorlogskerkhof te Bergen op Zoom, respectievelijk in graf 27 A 8, 23 A 4 en 23 A 3.

Op 1 augustus 1942 stortte in het zuiden van Loon op Zand bij Finantien rond 03.00 uur een Vickers Wellington IC (registratienummer DV439, call sign PP-D) van 25 OTU neer. De piloot was P/O P.P.L.E. Welch. In de late avond van 31 juli was dit vliegtuig opgestegen vanaf zijn Engelse basis Finningley bij uitstekend weer en heldere maan.

De Wellington maakte deel uit van een vloot van 630 bommenwerpers die Bomber Command in had gezet voor een grote aanval op Dusseldorf, het centrum van de Duitse staalindustrie. Uiteindelijk verschenen er 470 toestellen boven het doel, die in totaal 907 ton explosieven afwierpen. Dertig toestellen gingen tijdens deze missie verloren. Een daarvan in Loon op Zand en geen tien minuten later een in Moergestel.

De bij Finantien neergestorte Wellington. Foto: Collectie HKK Onsenoort.

Tussen 0.30 en 01.30 uur had de Tilburgse Luchtbeschermingsdienst vliegtuigen waargenomen op zeer grote hoogte boven de stad. Zoeklichten flitsten aan, explosies werden waargenomen op ca. 1500 meter hoogte. Grote groepen vliegtuigen trokken vanuit het westen voorbij in oostelijke richting. Later ontstond er een luchtgevecht boven de stad. Er is brand, ver weg. De Luchtbeschermingsdienst in Loon op Zand meldt het neerstorten van een vliegtuig. Pas om 04.17 uur is het ‘einde luchtalarm’.

De kapot geschoten geschutskoepel en het staartstuk van de Wellington. Foto: Collectie HKK Onsenoort.

De Wellington werd aangevallen door Olt. Heinz-Wolfgang Schnaufer in zijn Messerschmitt Bf-110 van II/NJG 1. Het in brand geschoten vliegtuig scheerde langs de kerk van Loon op Zand, maar wist het dorp te ontwijken voor het neerkwam. Piet Horvers zag het vliegtuig op zich afkomen vanuit het raam van de slaapkamer, waarin zijn vrouw lag te bevallen van hun eerste dochter.

Bij de crash van de Wellington bij Finantien kwam één van de vijf bemanningsleden om het leven, namelijk F/Sgt. William Francis Penney, een van de boordschutters. De rest van de bemanning bestond uit piloot P/O P.P.L.E. Welch, waarnemer P/O J. Hamilton,  bommenrichter Sgt. S. Valensky en boordschutter Sgt. D.J. Veasey.

F/Sgt. Penney werd in eerste instantie begraven op "Vredehof" in Tilburg, maar in 1946 herbegraven op het Canadese oorlogskerkhof in Bergen op Zoom, graf 5 H 9. De overige drie werden krijgsgevangen gemaakt. (Gegevens ontleend aan een artikel van Gerrit Kobes in de Tilburgse Koerier van 21 september 1989).

Op 25 april 1944 stortte om 00.26 uur een Lancaster III-bommenwerper (registratienummer ND848, call sign F2-B) van het 635 Squadron neer, gevlogen door F/Sgt. A.M. Ross.

De Lancaster is die middag opgestegen vanaf het vliegveld Downham Market met als doel Karlsruhe. De bommenwerper is een van de twaalf zogenaamde pathfinders die 635 squadron levert voor deze operatie. Dat betekent dat het toestel is uitgerust met speciale navigatieapparatuur om het doel nauwkeurig te kunnen vinden en met speciale bommen die als lichtbakens het doelgebied markeren voor de rest.

Zover zal de F2-B echter niet komen: Oblt Werner Baake schiet in zijn Heinkel He-219 de bommenwerper neer, die bij Finantien naar beneden komt.

Alleen de piloot overleeft de crash, de overige bemanningsleden komen in het fel brandende wrak om. Dat zijn: boordwerktuigkundige Sgt. Peter Collinson Wilson (20); navigator F/O Joseph Rigby (21); bommenrichter F/Sgt. John Edwin Bloomer (21); radiotelegrafist Sgt. John William Hoyle (22); en de boordschutters Sgt. Roy Douglas Hewlett (20) en Sgt. Douglas Tomlin (22) (RCAF). Zij liggen allemaal begraven op het militaire kerkhof in Bergen op Zoom  , graven 10 B 20-22 en 10 C 20-22.

Er zijn vast nog mensen in Loon op Zand die hier nog meer van weten!

Bronnen:
Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945, Verliesregister.
Pouwel Pouwels, Vliegtuigcrashes 1940-1945 in Midden-Brabant (Onsenoort, 2018), p. 21-26 en 48-51.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (10)

Peter van Kaathoven zei op 20 september 2012 om 20:39 uur

Ik ben zelf bezig met het onderzoeken van het Zerlegebetrieb (vliegtuigsloperij) binnen Kamp Vught. Zodoende geïnteresseerd in neergestorte vliegtuigen in Nederland. Hieronder misschien aanvullingen welke bruikbaar zijn?


Op 1 augustus 1942 stortte om 03.00u de Vickers Wellington IC DV439 PP-D neer. Deze kist was afkomstig van RAF basis Finningley en zijn doel was Dusseldorf. De kist ging op 22.41u take off. De kist ging op 22.45u take off. Wellington DV439 werd aangevallen door Duitse nachtjagers en crashte. Major Heinz-Wolfgang Schnaufer claimde de kill. Tegen het einde van de oorlog had de Majoor een score van 121 kills. Hij schoot de Wellington naar beneden 1 km ten zuiden van West Loon Op Zand op een hoogte van 3.000 m bij 02.47hrs.

Op 18 augustus 1943 crashte rond 20.00 u Messerschmitt Bf 109G-4 20466. Niets van terug te vinden. Ergens wordt er gesproken dat de code van de kist "gelbe 8" zou zijn geweest.

En op 25 april 1944 stortte om 00.26u een Lancaster III ND848 F2-B neer. Deze kist was afkomstig van RAF basis Downham Market en zijn doel was Karlsruhe.

Mariët Bruggeman bhic zei op 24 september 2012 om 10:51 uur

Beste Peter,
hartelijk dank voor je aanvulling. Wij vinden het altijd erg fijn als mensen met verhalen en aanvullingen bij onze verhalen komen.
Ik weet inderdaad dat je al verschillende keren hier bij ons in de studiezaal geweest bent om onderzoek te doen.

Nogmaals bedankt en met vriendelijke groeten,

Guus Norden zei op 21 maart 2015 om 15:18 uur

In het jaarboek 1989 Straet & Vaert van de Heemkundekring Loon op Zand staat een verhaal van de Zusters van het Gerlachusgesticht over het ongeluk van 25 april 1944 met de namen van de bemanning.
Mijn interesse heeft te maken met mijn opa Menno, die vlakbij het ongeluk van 1942 destijds het café De Financiën uitbaatte.

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 24 maart 2015 om 16:37 uur

@ Guus Norden, heel heel hartelijk dank voor deze waardevolle bronvermelding (bij BHIC toegang 1142, inv.nr. S143.1989)!

De namen van de 6 omgekomen piloten zijn: Hewlett (commandant), P.C. Wilson, D. Tomlin, Hoyle (marconist), J.E. Bloomers en Rigby.

Door de zuster-verpleegsters van het Gerlachusgesticht zijn de stoffelijke overschotten van deze mannen gekist in tegenwoordigheid van de burgermeester, de kapelaan en Duitse soldaten. Eén van de piloten had nog even geleefd en zal door de zusters ongetwijfeld liefdevol verzorgd zijn..

Alexander van Venrooij zei op 1 april 2015 om 15:54 uur

Van de bemanning van de Lancaster en van het vliegtuig uit 1942 (Wellington) heeft het Museum 1940-1945 in Loon op Zand Foto's

Alexander van Venrooij zei op 1 april 2015 om 16:03 uur

Verpleegsters waren de dochters van Jan vd Heuvel, de bemanning zijn aan de kant van de Dr. van Kesselstraat naast de kerk begraven. Er is een interview met de dames vd Heuvel die daar het verhaal vertellen.

Guus Norden zei op 1 april 2015 om 20:48 uur

Dank je wel, Alexander. Ik heb met je vader een afspraak gemaakt voor bezoek aan Museum 1940-1945. Ik ben heel benieuwd.

Guus Norden zei op 4 april 2015 om 13:07 uur

Mijn oom Albert, zoon van Menno Norden, die tijdens de oorlog in "De Financiën woonde, herinnert zich het vliegtuigongeluk van 1942 nog goed. Hij was toen 21 jaar.
"Hij werd die nacht wakker van een zwaar geluid van een vliegtuig en zag vanuit zijn slaapkamerraam dit vliegtuig met grote lichten recht op zich afkomen. Rakelings is zij over hun huis gevlogen. Het heeft nog een zwenking gemaakt (waarschijnlijk om de boerderij van Pijnenborg te ontwijken) en is in de velden van de boerderij terecht gekomen. Hij herinnert zich, dat 2 bemanningsleden zijn opgevangen door boer Pijnenborg, van wie er 1 gewond was. Deze 2 zijn later door de Duitsers opgepakt. En 2 zijn ervandoor gegaan, zo zegt hij. Van andere bemanningsleden kan hij zich niets herinneren."

Hanneke van der Eerden
Hanneke van der Eerden bhic zei op 4 april 2015 om 13:12 uur

Bedankt Guus, voor deze mooie herinneringen van je oom.

Alexander van Venrooij zei op 11 april 2015 om 14:18 uur

Er zijn ook leden van de bemanning bij een NSB boer terecht gekomen die in de buurt woonde.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 10 september 2014 om 09:18 uur

Leven en dood in 1942