skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Astrid de Beer
Astrid de Beer RA Tilburg
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Astrid de Beer
Astrid de Beer RA Tilburg

Schoenmaker, blijf bij je leest in de Langstraat

De tijd dat de Langstraat geurde naar leer, lijm en houtsnippers is voorgoed voorbij. Schoenfabrieken en leerlooierijen zijn vrijwel allemaal verdwenen, maar de handel in schoenen gaat door. In sterk uitgedunde vorm, en soms met sterke tegenwind, blijven alleen de sterksten over.



Een linker- of rechterschoen? Begin 18de eeuw - de tijd dat er in Waalwijk en omgeving steeds meer schoenmakers aan de slag gaan – maakt dat niets uit; verschil is er toch niet. De schoenmakers zijn hardwerkende ambachtsmannen die doorgaans vanuit hun eigen huisje werken. In de Langstraat en ruime omtrek.

In Moergestel is Johannes Petrus van Bommel in 1734 één van de eersten. Ook hij maakt lange dagen voor weinig geld met zijn schoenen- en laarzenmakerij. Zijn zoon wordt ook schoenmaker, zoals zovelen het beroep van hun vader in dit deel van Brabant voortzetten. In 1810 is eenderde van de beroepsbevolking schoenmaker; goed voor 750 man. Zeven decennia later zijn dat er 7000.

Het is geen toeval dat juist in deze contreien zoveel schoenmakers en leerlooiers te vinden zijn want veel benodigde ingrediënten komen hier samen. Koeien voor het leer, riviertjes voor stromend water en eikenhout op de zandgronden: alles wat nodig is voor looistof. En volop goedkope arbeidskrachten die hard willen werken.

Meer oorlog, meer laarzen

Door de Frans-Duitse Oorlog (1870-1871) groeit de vraag naar militaire laarzen aanzienlijk en dat zie je terug in de toename van het aantal schoenmakersbedrijven. Tot meer dan zestig schoenmakers in alleen al Moergestel. Niet veel later komen daar steeds meer fabriekjes bij, naast de huisvlijt die probeert het hoofd boven water te houden.

De opkomst van machines en motoren verlichten het werk en maken schoenen beter en goedkoper. Tegen het einde van de negentiende eeuw worden in de Langstraat zo’n 2,5 miljoen (!) paar schoenen per jaar gefabriceerd. Die opgaande lijn duurt tot eind 1917/1918, dan krijgen buitenlandse schoenfabrieken steeds meer een voet tussen de deur. Die concurrentie wordt zo sterk dat er in 1923 een speciaal schoenenwetje in het leven wordt geroepen die de import aan banden moet leggen.

Het werkt, de Brabantse schoenindustrie herstelt en wie in Nederland een paar schoenen koopt, weet bijna zeker dat die uit Brabant komt. Van Van Schijndel, Van Lier, Greve, Van Haren, Hollandia of nog vele andere merken. De toeleveringsbedrijven van fournituren, garens, zolen en machines liften dankbaar mee op het succes van de Langstraatse schoen.

Maar als de grenzen in Europa opengaan, gaat het mis en slaat de concurrentie vooral vanuit het goedkope Italië toe. De looierijen krijgen te maken met scherpe milieu-eisen, waardoor Nederlands leer te duur wordt. Halverwege de jaren zestig van de vorige eeuw groeit de productie voor de laatste keer. Daarna kelderen de cijfers.

De meeste schoenfabrikanten kunnen de felle concurrentie van goedkope productie vanuit het buitenland niet aan. Van Bommel – één van de oudste en grootste namen uit de Brabantse schoenindustrie - maakt relatief dure schoenen en doet niet mee aan de race om de goedkoopste te zijn. Het blijkt een troef. Met het merk Floris van Bommel staat het bedrijf stevig in de 21ste eeuw. Negen generaties na J.P. van Bommel maakt het bedrijf hedendaagse modieuze schoenen.  Voor een deel geproduiceerd in Zuid-Europa, maar grotendeels vanuit Moergestel, dé bakermat van de familie Van Bommel. Waar hun verre voorvader J.P. van Bommel begon aan zijn eerste paar, werkt de huidige generatie aan internationale expansie. 

 

Reacties (8)

Bert Willemen zei op 11 november 2020 om 11:52
Worden ook nog de andere schoenfabriekanten in de Langstraat en andere Brabantse plaatsen besproken? Mogelijk dat hiervoor ook contact kan worden opgenomen met de diverse plaatselijke heemkringen
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 11 november 2020 om 16:10
Hallo Bert, bedankt voor je berichtje. Dat was niet meteen de insteek maar wie weet wat je suggestie nog te weeg brengt... En inderdaad: de heemkundekringen weten hier nog heel veel over. Dank voor het meedenken!
Bert zei op 13 november 2020 om 13:35
Zelf ben ik in Gilze begonnen [in 1964]bij Bloch en Stibbe. Later overgeplaast naar Bloch en Stibbe in Waalwijk. Hier tot 1972 gewerkt en wegens reorganisatie ontslagen.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 15 november 2020 om 13:57
Ah, wat interessant, Bert! Welk werk deed je daar? Welke herinnering komt als eerste bij je op als je terugdenkt aan die tijd?
B. Willemen zei op 15 november 2020 om 15:59
Ik ben op mijn 14e jaar bij Bloch en Stibbe in Gilze.
Met een aantal leerlingen kregen we een opleiding in de bedrijfsschool onder leiding van Nel Roestenburg [ook uit Gilze].
Na een jaar werden een aantal als schoenstikker aan de lopende band ingedeeld onder leiding van onze stikmeester Leo Gouda. We stikte hoofdzakelijk de bekende kindersandalen.
Ik kan nog meer vertellen, maar mogelijk kun je me het beste bellen
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 16 november 2020 om 10:50
Bedankt voor je reactie! Op je veertiende al aan het werk, dat zijn vast veel dienstjaren in totaal geworden. Ik weet niet of het gaat lukken, maar we gaan kijken of je verhaal kunnen optekenen. Dat kan wel even duren.

Mocht je al eerder zin hebben je herinneringen te delen, dan ben je vanzelfsprekend van harte welkom!
B. Willemen zei op 16 november 2020 om 14:08
Inderdaad Marlou.
In 2015 ben ik met pensioen gegaan.
Tot 1972 heb ik in de productie gewerkt.
Eerst als all round schoenstikker bij Bloch en Stibbe.
Hier wegens reorganisatie ontslagen.
Vervolgens als hulp drukker bij Goudsmit Hoof in Rijen gewerkt.
Hier vanwege mijn rug in de ziektewet terecht gekomen.
In 1974 een zware rugoperatie ondergaan.
Heb toen moeten kiezen voor een ander beroep.
Terecht gekomen op het Gewestelijk Arbeidsbureau in Oosterhout als administratief medewerker.
In 1982 verder als archiefmedewerker in het dynamisch archief van de gemeente Oosterhout.
Hier tot 2015 gewerkt als all round archiefverzorger [dus totaal 33 jaar].
Ben jij ook telefonisch bereikbaar/
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 17 november 2020 om 11:47
Ah, dan ben je in het archief toch goed terecht gekomen ;) Normaal gesproken zijn we allemaal vrij goed bereikbaar op de Citadel maar omdat we nu - vanwege het virus - thuiswerken, ligt dat allemaal wat meer gecompliceerd. Maar met deze reactie kunnen we prima uit de voeten, bedankt voor je bericht!

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!