i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Uden
Tags:

Vaders neuswarmer en wieroken

vertelde op 15 februari 2018 om 08:37 uur

In de Gouden Eeuw genoot de mensheid van snuiftabak en van tabak in een Goudse, aardewerken pijp. Later kwamen de sigaret, de sigaar, de pijp of tabak om te pruimen. Op tafels stonden talrijke glaasjes gevuld met rookwaar.

Vader stopte de pijp vanuit de altijd op zak zijnde, metalen Niemeijer-tabaksdoos, gevuld met Stertabak. Rokend tijdens het werk, op de fiets en ’s avonds, gezeten in de Zurg. Op zondag een sigaar en tussendoor pruimtabak; het laatste gevonden pakje was er een van 50 gram voor fl. 2,00 rookwaar van Bartje Theunisz. In plaats van een kwispedoor sprietste hij binnenshuis in de kolenbak. Ik herinner me het rode bordje “Verboden te spugen” in het Udense kerkgebouw.

Bij het aansteken van zijn pijp haalde vader het benodigde vuur uit de kachel met een spòntje (spaander); die hingen als een bosje met een touwstrop. De neuswarmer had hij altijd in de mond, op zak of in de buurt. Tegen brandgevaar hadden pijprokers het genotsmiddel aan de bovenzijde afgedekt met een lucht doorlatend klepje.

Voor het reinigen van het pijpkanaal werden kippenveren gebruikt, verzameld tijdens de rui, of Pijpenstro (ook wel Bunt genoemd), dat was opgeslagen in een houten, U-vormig bakje dat aan de muur hing. Bunt is een lange grassoort zonder knopen. Hasoom sneed het in de hei en bracht het mee.

Na de oorlog werden in Den Hof twee soorten tabak geteeld, de planten gekocht als stek of als zaaigoed. De in de nazomer geplukte bladeren werden aan een ijzeren draad geregen, door de nerf, en droog opgehangen in de wind. De benodigde tabak werd zonder fermenteren door de jongens gesneden, gestoken tussen twee wigvormig geplaatste spijkers op een plankje.

Op de keukentafel mengde vader de tabak die even vochtig op de keldervloer gelegd was; de betegelde douchevloer was gemakkelijker bereikbaar. Voorafgaand aan een douchebeurt verwijderde schoonzusje haar contactlenzen en stapte in de verhoogde douchebak, waar zij wat raars rond haar voeten voelde en zich afvroeg wat dat was.

De pijptabak die ik gebruikte, kocht m’n vrouw. Daarna genoot zij van het heerlijke aroma, op de camping hand gebarend bedankt door medebewoners. Vakantie! Gezeten voor de tent met pijp, een glas wijn, een stukje kaas en een spannend boek en het aantal sigaren gelijk de familieverjaardagen.

M’n broer als missionaris in Congo rookte niet, maar nam na genoten vakantie als beloning sigaren mee. Hij gebood de ontvanger deze ter plaatse op te steken en genoot daarbij van de geur.

In een tabaksmuseum snoof ik snuiftabak en ik bezocht op de valreep het Gronings Niemeijer tabaksmuseum, waar ik de tabaksgeschiedenis bekeek en de grootste waterpijp bestemd voor een X aantal rokers. Nu wil men de eeuwenoude rookcultuur uitroeien, door matig gebruik is er niets aan de hand.

Teerzalf en teerzeep werden verboden, maar zijn weer te koop. Ondanks dat vader rookte en pruimde is hij 88 jaar geworden. Voor het aansteken van een offerkaars in de kerk van Elzendorp vroeg ik een bezoeker vuur. Hij antwoordde: “je mag hier toch niet roken!” waarop ik: “en wieroken?”

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (9)

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 15 februari 2018 om 13:18 uur

Wat een mooi verhaal Rini, over de tijd dat roken nog heel normaal was. Zo zie je maar hoe snel dingen veranderen. Ik zou alleen nog graag willen weten wat nou precies 'gezeten in de Zurg' is ?

Albert zei op 15 februari 2018 om 16:50 uur

Mariët, dat jij, als dochter van een ondernemer in meubels, niet weet war "een Zurg" is, had ik niet verwacht. Volgens mij is het een "leunstoel".

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman bhic zei op 19 februari 2018 om 11:47 uur

Haha, Albert, dat zou ik dan inderdaad hebben moeten weten. :)
Maar ik heb het mijn vader nooit horen zeggen. Zou dit woord in Den Bosch eigenlijk wel gebruikt worden voor leunstoel?

Rini de Groot. zei op 10 maart 2018 om 21:39 uur

Martien: 'Soms op de fiets naar Erp om de gedroogde tabaksbladeren te laten snijden bij een zekere van den Broek, wonende vooraan in het dorp links.'

Rini de Groot zei op 27 november 2018 om 20:25 uur

Bij de laatste afbeelding zie je Vader zelfs de pijproken bij het maken van een doodskist. Pijp rokend tijdens bezigheden lukte mij niet.
Wierroken, wietroken of wie rookt, klinkt bijna eender.

Rini de Groot zei op 27 november 2018 om 20:40 uur

Bij de kerkinventaris verkoop van de Paterskerk in Eindhoven kocht ik een Wierookvat met standaard en kon nu m'n huis bewieroken.
Een jaar later maakte ik zelf een wierookvat van een koperen schemerlamp.
Het model, de standaard voor het vat maakte ik eender als de Bisschopstaf die vader maakte voor de Sint bij het bezoek aan de militairen van de mobilisatie in Uden december 1939.

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper bhic zei op 28 november 2018 om 15:39 uur

Bedankt voor je interessante aanvullingen, Rini! Was het gebruik van wierook net zo ingeburgerd als het roken van een pijp?

Rini. zei op 22 augustus 2019 om 19:50 uur

Gister bracht ik een langdurig bezoek aan het Tabaksteelt Museum in Amerongen. Zaad werd afgemeten met een Vingerhoed, ik durf het eigenlijk niet te schrijven! Was dat voldoende voor een hectare er mee te beplanten?

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 26 augustus 2019 om 11:40 uur

Ik durf het niet te zeggen, Rini. Wat zei men daarover in Amerongen?

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 10 januari 2014 om 09:08 uur

Roken naar hartelust

vertelde op 1 mei 2016 om 13:19 uur

Brandende liefde

vertelde op 27 december 2016 om 23:41 uur

Een naoorlogse tabaksfilm