skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Mariët Bruggeman
Mariët Bruggeman Bhic

Huize de Kolk

Niet alleen eigenaren bewoonden het statige herenhuis ‘De Kolk’. Het had in zijn geschiedenis ook regelmatig huurders onder zijn dak, zoals Bastiaan Holster oud predikant. Hij overleed in 1858 en zijn nagelaten goederen werden op Huize ‘De Kolk’ verkocht.

 

Huize De Kolk, 1908-1911  (foto: Eric Wijnen)

Huurster was in 1862 Maria Margaretha Henrica van Lansberge, geboren Van Oldebarneveld genaamd Tullingh (1774-1864). Maria overlijdt te Sint-Oedenrode in 1864 op 89 jarige leeftijd als weduwe van Jacob Lansberge (1740-1809). Haar kleinzoon Johan Willem van Lansberge (1830-1903) woonde te Brussel en regelde samen met notaris Daniel de Jong de openbare verkoop van haar meubelen en andere roerende goederen. Deze goederen behoorden toe aan zijn vader Reinhardt Franciscus Cornelis van Lansberge (1804-1880), gouverneur-generaal van Suriname en wonende te Paramaribo.
Vader en zoon waren in hun tijd voorstanders voor de afschaffing van de slavernij. Zoon Johan Willem werd in 1875 gouverneur-generaal van Nederlands-Indië. Hij slaagde erin om de slavernij, die formeel al in 1860 was afgeschaft verder uit te bannen. Maar op Sumatra en Celebes (Sulawesi) was hij betrokken bij diverse koloniale oorlogen, dat dan ook wel weer.

Andere huurders van ‘De Kolk’ waren de heer Teunis van Spanje met zijn vrouw Gerarda van der Kaaij. Op 20 augustus 1870 ontvangt Teunis van de minister van oorlog een brief over zijn denkbeelden over torpedo’s en mitrailleurs met een zeer grote vernielingskracht en het aanleggen van mijnen op straatwegen.
In 1869 wordt ‘De Kolk’ gekocht op naam van de kinderen van Teunis en Gerarda. In 1872 verkoopt Van Spanje als wettige bewindvoerder van zijn minderjarige kinderen het pand aan Gerardus Wijnen.

Huize ‘De Kolk’ werd daarna in 1876 verhuurd aan een aantal zusters van de orde van de H. Carolus Borromeus, allen uit het Koningrijk Pruissen herkomstig, met uitzondering van een Luxemburgse. Een orde welke hoofdzakelijk ten doel stelt de verzorging en verpleging van armen, zieke en gebrekkelijke, zonder onderscheid van godsdienst.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden in de tuin van de ‘De Kolk’ Duitse soldaten gestationeerd. Na de oorlog diende de Kolk o.a. voor U.L.O. school, bewoning voor gezinnen (o.a. de familie Hermes), de Katholieke Arbeidersjeugd, muziekschool en huisartsenpraktijk.                

Huize 'De Kolk, gezien vanaf het achterpad (foto: Willie van de Mosselaer)

Huize ‘De Kolk’, eens een mooi herenhuis, raakte vervallen en dreigde een ruïne te worden. De huidige eigenaar heeft het historische pand aan de rivier de Dommel gerestaureerd en het aanzien teruggegeven dat het eens had.

Foto's

  1. Huize 'De Kolk, 1908-1911 (foto: Eric Wijnen)
  2. Huize 'De Kolk, gezien vanaf het achterpad (foto: Willie van de Mosselaer)
Bronnen

BHIC, Notariële akten Sint-Oedenrode, 1642-1935, toegang 7637
BHIC, Gemeentelijk Kadaster Sint-Oedenrode, 1832-1971, toegang 7739
BHIC, Gemeentebestuur Sint-Oedenrode, 1811-1933, toegang 7634
Gerard Boley, Heemschild (2002), afl. 3, p. 57-83
Adriaan Brock (1775-1834), Beschrijving der Vrijheid Sint-Oedenrode deel II, p. 23

Reacties (17)

Ard van der Wijst
Ard van der Wijst zei op 28 april 2020 om 08:25
Als ik de jaartallen naast elkaar leg, dan is Maria 65 jaar weduwe geweest van Jacob Lansberge. Da's behoorlijk lang...
Norah zei op 28 april 2020 om 10:56
55 jaar.
Ard van der Wijst
Ard van der Wijst zei op 28 april 2020 om 12:58
Bedankt voor de correctie, Norah. Ik zat er langs. Ik ben er vroeger wel eens geweest toen het nog een huisartenpraktijk was. Toen was het al een oud pand. Na de renovatie ziet het er weer geweldig uit.
Norah zei op 28 april 2020 om 16:53
Heel indrukwekkend dit huis. En 55 jaar is ook erg lang, Ard;)
Egbert zei op 23 december 2020 om 01:05
IK heb gezocht naar de akte van de verkoop in 1872 van De Kolk aan Gerardus Wijnen maar kan die niet vinden. Voor welke notaris en op welke datum is die akte gepasseerd?
Norah zei op 23 december 2020 om 17:16
Dag Egbert,

De notaris "moet" wel zijn geweest Daniel de Josselin de Jong. Ik vond wel akten in betrekking tot Gerard Wijnen in de jaren 1877, 1878, 1881 in Sint-Oedenrode, met deze notaris.
Mvg.
Egbert zei op 23 december 2020 om 18:02
Hoi Norah,

Dat leek mij ook, toch vind ik geen akte hier bij het BHIC. Via Delpher vond ik dat op 08-02-1872 er hout verkocht wordt voor de gebroeders Wijnen op de Kolk. Je mag dan verwachten dat het huis toen al in hun bezit is geweest. Het lijkt er op dat de broers Gerard en Joseph toen eigenaren waren en niet Gerard alleen.
Op 27-03-1869 wordt het huis te koop aangeboden via een advertentie door notaris Josselin de Jong. De verkoop moet ergens tussen deze twee data liggen.
Norah zei op 23 december 2020 om 20:00
Vervelend! Misschien kent mevrouw W. Damen hier het antwoord op, of weet men meer bij het BHIC zelf.
Ik denk ook dat het eerder vóór 1872 is beklonken.
Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 23 december 2020 om 20:04
Bedankt voor jullie berichtjes Egbert en Norah, ik ga als eerste even bij Willie navragen. Zij weet doorgaans antwoord op (bijna) alle vragen...
Wordt vervolgd!
Willie Damen van de Mosselaer zei op 24 december 2020 om 08:34
Beste Egbert,
Ik heb de informatie gevonden in Hypotheekaktes.
De Notarisaktes zijn waarschijnlijk elders gepasseerd, maar waar weet ik ook niet.
Hypotheekakte voor van Spanje is
Hypotheek 663.73 en 74 is niet goed te lezen kan ook 662.73 en 74 zijn
Hypotheekakte voor Wijnen is
Hypotheek 719.4
Willie Damen van de Mosselaer
L. van Spanje zei op 24 december 2020 om 11:45
Wat interessant dit tegen te komen! In onze familie gingen al wat verhalen over Kasteel de Kolk, maar door de generaties heen is alles wat verwaterd en details zijn verloren gegaan. Dit is het meest concrete "bewijs" dat er toch een kern van waarheid in de verhalen heeft gezeten.

Bedankt voor het verschaffen van de aktenummers, Wille Damen van de Mosselaer, een fijn aanknopingspunt om verder te onderzoeken.

Nu moet ik wel zeggen dat de korte vermelding over een brief van de minister van oorlog aan mijn betovergrootvader Teunis van Spanje mij behoorlijk intrigeert. Heeft iemand enig idee waartoe ik mij kan wenden om daar meer over te vinden? Zijn er specifieke archieven voor dergelijke correspondentie? De alinea hint naar de inhoud, dus die moet ergens bekend zijn, neem ik aan.

met vriendelijke groet en bij voorbaat dank
Norah zei op 24 december 2020 om 12:12
Theunis van Spanje met echtgenote plus zonen, vestigde zich 24-11-1869 te Sint-Oedenrode(komende vanuit Zeist). Op 22-04-1872 vertrok men naar Doorn...
Bevolkingsregister.
Mvg.
Willie Damen van de Mosselaer zei op 24 december 2020 om 14:40
Toegang 7634 Inventaris 132 Den Haag 20 augustus 1870
Verzoek om een missive aan het adres van den heer F. van Spanje huize de Kolk, te willen doen bezorgen. Afz. Den minister van oorlog. Brief gaat over de denkbeelden van F van Spanje over torpedo’s, en mitrailleurs van een zeer grote vernielingskracht en het aanleggen van mijnen op straatwegen.
Willie Damen van de Mosselaer zei op 24 december 2020 om 14:41
De brief was niet goed te lezen.

Ministerie van oorlog Bureau Artillerie N. 75 A ,s Haag 20 augustus 1870. Ik heb de eer U te verzoeken nevensgaande missive aan het adres van den Heer T. van Spanje ten Uwent te willen bezorgen.
Voor den Minister van Oorlog
De Secretaris Generaal H. Hardenberg
Aan den Heer Burgemeester dezer gemeente Sint-Oedenrode Noord-Brabant
Beschikkende op een advies van den Heer T. van Spanje te Sint-Oedenrode huize de Kolk Noord-Brabant. Daarbij te kennen gevende dat hij ten dienste des vaderlands zijn denkbeelden wenst mede te delen omtrent torpedo’s en mitrailleurs van een zeer grote vernielingskracht en het aanleggen van mijnen op straatwegen.
Brengt in de terugzending van ……. Overgelegd den brief ter kennis van de adresant dar hoezeer zijn vaderlandslievende bedoelingen door hem Minister op hogen prijs worden gesteld en evenwel dezerzijds geen aanleiding bestaat om daarvan voor het tegenwoordige gebruik te maken. ’s Haag den 20 augustus 1870 getekend Mulken
Egbert zei op 24 december 2020 om 15:33
Dank je wel Willy voor je antwoord.

in een advertentie van 03-04- 1868 wordt de Kolk te koop aangeboden. Men kan inlichtingen verkrijgen bij notaris Jonckheer te Ginneken, en notaris Josselin de Jong in Sint-Oedenrode.
Bij het archief in Breda zijn na notaris Jonckheer geen indexen of scans te raadplegen.

Op 17-07-1868 blijkt dat de Kolk is ingezet op 8.000 gulden en dat de finale verkoop zal plaatshebben op 23 juli. Inlichting zijn nu ook te verkrijgen bij notaris van Beverwijk te Schijndel. Van die laatste zijn ook indexen en scans bij het BHIC in te zien.

Het huis was in die tijd blijkbaar eigendom van de heer J. Noorduijn.

Ik heb een verzoek tot scannen ingediend bij het BHIC van de door jou opgegeven nummers.

Ik ben bezig met de bezittingen van de familie Wijnen in Sint-Oedenrode in kaart te brengen en ik probeer ook te achterhalen in welke huizen ze hebben gewoond. Zo koopt Josephus Wijnen in 1881 het slotje Emmaus, maar was hij ook eigenaar van een villa op de Heuvel (huisnummer 23) die in 1875 is gebouwd. Ik neem aan dat hij totdat de villa klaar was op Emmaus heeft gewoond.

Weet jij meer over de familie Wijnen in Sint-Oedenrode dan houd ik mij aanbevolen.
Liselotte van Spanje zei op 24 december 2020 om 17:07
Hartelijk dank, Willie, voor zowel het opzoeken van de inventaris als het inzien van de brief!

Helaas doet de toon van de brief vermoeden dat T. van Spanje er nogal explosieve gedachten op na heeft gehouden over landsverdediging. Het zij zo. Gelukkig nog iets wat verwaterd danwel vergeten is met de generaties.

Fijne feestdagen gewenst!
Peter van de Laar zei op 3 januari 2021 om 23:37
Ik ben in het bezit van scans (totaal 8 pagina's) van het bewijs van eigendom van de kinderen Van Spanje, gedateerd 22 oktober 1869.
De familie De Josselin de Jong draagt daarin het bezit over. Het bezit wordt er kort beschreven.
Belangstellenden kunnen zich via BHIC met vermelding van hun e-mail bij me melden.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!