i

Neergestorte vliegtuigen in ’s-Hertogenbosch, 1940-1945

vertelde op 28 juli 2016 om 10:01 uur

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er boven Nederland zo’n 6.000 militaire vliegtuigen neergestort. Ruim 1.000 daarvan zijn er in Noord-Brabant terecht gekomen. Dan gaat het zowel om geallieerde (Britse, Amerikaanse en Canadese vliegtuigen met bemanningen die uit nog veel meer nationaliteiten bestonden) als Duitse vliegtuigen.

Junkers Ju 52/3mDe geallieerde vliegtuigen waren heel vaak bommenwerpers die bij bombardementsmissies op doelen in Duitsland geraakt werden door Duits afweergeschut (de zogenaamde Flak) of onderschept werden door Duitse jachtvliegtuigen (vooral ’s nachts, tijdens de zogenaamde Nachtjagd).

Wij gaan proberen de verhalen achter al deze crashes te achterhalen met behulp van iedereen die ofwel zélf nog herinneringen heeft of de verhalen gehoord heeft van eerdere generaties. Soms is er al veel bekend, soms wat minder.

Bij de inval van de Duitsers op 10 mei 1940 in Nederland stortten in (de buurt van) ’s-Hertogenbosch twee driemotorige Junkers Ju-52 troepentransporttoestellen neer, een van IV/KGrzbV 1 en een van 14./KGrzbV 1(KampfGruppe zur besonderen Verwendung).

Dornier Do 217Op 4 april 1941 stortte opnieuw een Duits vliegtuig neer, een Dornier Do 217E-1 (werknummer 5078, U5+LM) van 4./KG 2 gevlogen door Uffz. E. Ott. Deze bommenwerper zou zijn neergekomen “in een meer”. Waar dat precies was, is onduidelijk. 

Maar inmiddels weten we dankzij Peter van Kaathoven (zie zijn reactie hieronder) dat het meertje het Engelse Gat was bij Engelen. Piloot Uffz. E. Ott kwam om het leven, de rest van de bemanning, bestaande uit waarnemer Uffz. Leitzel, radiotelegrafist Uffz. Fellman en boordschutter Uffz. W. Mueller overleefde het. De Duitsers hebben het wrak geborgen met inzet van een duiker en bergingsvaartuigen.

Op 26 juli 1942 schoot boven Orthen rond 02.30 uur een Duitse nachtjager van I./NJG 1 een Britse Halifax II (W1147, call sign TL-J) van 35 Squadron neer. Het toestel stortte neer nabij de boerderij Het Erdveld van P. van Veghel, in de buurt van het gemaal Engelen. Deze bommenwerper maakte deel uit van een bombardementsmissie op Duisburg, waaraan 313 toestellen meededen.Twaalf daarvan keerden niet meer op hun thuisbasis terug, waaronder dus ook W1147.

Handley Page Halifax IIDeze Halifax vloog in brand en boorde zich vervolgens diep in de grond. Aanvankelijk werden slechts de uiteengereten resten van drie lijken gevonden (van Ross, Evans en Bruce) die in Uden werden begraven. Later werden de lijken van nog drie bemanningsleden geborgen, die in Nijmegen terechtkwamen. Het ging om de piloot P/O John Edward Maple (28), die samen met de (Canadese) radiotelegrafist en boordschutter P/O John Francis Day (25) begraven ligt op de Nijmeegse begraafplaats Jonkerbos, gezamenlijk graf 18 E 7. Naast hen ligt het graf van de Australiër Sgt. William Arthur Allsopp (24), graf 18 E 8.

Twee andere Canadezen, waarnemer F/Sgt. Clarence Ernest Evans (27) en radiotelegrafist en boordschutter F/Sgt. Douglas Macrae Ross (29) delen een graf op het oorlogskerkhof in Uden, graf 4 A 10-11. Vlak naast hen is het graf van de eveneens Canadese boordschutter, P/O Haddo Eric Von Bruce (31), graf 4 A 13.

De enige overlevende (Sgt. Bennet) wist uit handen van de Duitsers te blijven en keerde via de Gibraltarroute weer terug in Engeland.

Messerschmitt Bf 110In maart 1943 stortten er twee Duitse jachtvliegtuigen neer. Op 12 maart 1943 was dat om 21.05 uur een Messerschmitt Bf 110G-4 (werknummer 4882) van 1./NJG 1, gevlogen door Oblt. Horst Pause (24). Hij en zijn radiotelegrafist Uffz. Eggert Willert (25) werden in een luchtgevecht neergeschoten door een RAF Stirling van 15 Squadron. Ze liggen beiden begraven op het Duitse militaire kerkhof Ysselsteyn, respectievelijk in graf BL-3-75 en BM-3-51.

Drie dagen later, op 15 maart 1943 ging het om een Messerschmitt Bf 109G-6 van III/JG 3.

Ruim een jaar later, op 23 maart 1944, om 13.45 uur, stortte ten noorden van Den Bosch opnieuw een Duitse jager neer, dit keer een Focke-Wulf Fw 190A-6 van 6./JG 26, gevlogen door Uffz. D. Menz. En nog eens twee maanden later, op 20 mei 1944 was het alweer een Duitse jager, een Heinkel He 219 (werknummer 190116) - bijgenaamd Uhu, omdat het toestel specifiek als nachtjager was ontworpen - van Stab II./NJG 1. De piloot, Lt. O.H. Fries, crashte om 12.50 uur zo’n 3 kilometer ten zuiden van Den Bosch.

Heinkel He 219 UhuIn de dagen van de operatie Market Garden merkte ook de omgeving van Den Bosch dat er het een en ander gaande was. Op 19 september 1944 stortte even ten Zuiden van de stad een Spitfire IX van 414 Squadron neer. We weten niet wie de piloot was of hoe dit afgelopen is. Het is zelfs mogelijk dat de Spitfire weliswaar geraakt is, maar toch nog zijn thuisbasis B.56 bij Brussel heeft weten te bereiken.

Op 6 oktober 1944 kwam opnieuw een Duitse jachtvlieger in de problemen, namelijk Lt. R. Wirtgen van 1./JG 2 met zijn Focke Wulf Fw 190A-8. Op 22 oktober 1944 om 11.45 uur, was het de beurt aan een Canadese vlieger, F/O R.V. Smith van 439 Squadron die met zijn Typhoon IB (registratienummer MP136, call sign 5V-) neerkwam aan de Graafseweg, neergeschoten door luchtafweer. Hij werd krijgsgevangen gemaakt.

Die hele serie neergestorte jachtvliegtuigen werd onderbroken door de crash van een geallieerde bommenwerper, een Avro Lancaster I (PA170) van 15 Squadron, gevlogen door F/O R.V. Ostler, die op 4 december 1944 neerkwam in Den Bosch. De gehele crew overleefde de crash.

Junkers Ju 87 Stuka duikbommenwerperIn de nacht van 31 december 1944 op 1 januari 1946 crashte bij Den Bosch een Junkers Ju 87D-5 (Stuka) duikbommenwerper van 3./NSGr. 1 (Nachtschlachtgruppe ofwel Nachtjachtbommenwerpersgroep).

En ten slotte kwam Sgt G. Williams op 14 maart 1945 in de buurt van Den Bosch  neer met zijn Spitfire XVI (registratienummer TB306, call sign NL-M) van 341 Squadron. Ook van deze twee crashes hebben we verder geen details.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (14)

Peter van Kaathoven zei op 23 maart 2017 om 11:23 uur

De Dornier Do 217E-1 van 4./KG 2 welke op 04-09-1941 neerstortte is de 5078 U5+LM. Het toestel stortte neer bij Engelen in meertje Engelse gat. Piloot Uffz. E. Ott kwam hierbij om het leven. Waarnemer Uffz. Leitzel, telegrafist Uffz. Fellman en boordschutter Uffz. W. Mueller overleefde de crash. Het wrak is geborgen door de Duitsers. Hierbij is een duiker ingezet en bergingsvaartuigen. Wrakdelen van het toestel zijn naar Utrecht gebracht met auto en aanhanger.

Peter van Kaathoven zei op 23 maart 2017 om 11:28 uur

De Spitfire LF.IX met registratie NH249, was ten zuide van Den Bosch geraakt door Flak vuur. Het vliegtuig was afkomstig van het vliegveld Brussels-Evere (B.56) in België.

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 23 maart 2017 om 16:00 uur

Hartelijk dank voor deze informatie, Peter! Weet je ook wanneer de Spitfire LF.IX met registratie NH249 geraakt werd?

Peter van Kaathoven zei op 23 maart 2017 om 16:56 uur

Sorry Annemarie: 19 september 1944

Peter van Kaathoven zei op 23 maart 2017 om 23:21 uur

De op 12 maart 1943 neergestorte Messerschmitt Bf 110G-4 van 1./NJG 1, was de 4882 G9+HH. Dit vliegtuig was afkomstig van vliegveld Venlo. Beide bemanningsleden liggen begraven op Ysselstein.

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 24 maart 2017 om 14:19 uur

In het verliesregister 1943 lees ik dat Oberleutnant (eerste luitenant) H. Pause de 1e vlieger was. Ken jij ook de naam van het andere bemanningslid?

m. wouters zei op 23 januari 2019 om 02:06 uur

Volgens mijn moeder zijn er in de polder tussen Den Bosch en Vlijmen verschillende jagers neer gestort tijdens de slag om Den Bosch zijn zij gevlucht naar familie in Vlijmen vanaf de parallelweg recht tegenover het spoor het werd te gevaarlijk omdat het spoor regelmatig werd gebombardeerd op weg naar Vlijmen heeft ze die jagers zien neerstorten.(voorbij de moerputten )

Rien Wols
Rien Wols bhic zei op 24 januari 2019 om 08:30 uur

De periode van 22 tot en met 27 oktober 1944, toen er hevig werd gevochten om Den Bosch, is een gevaarlijke tijd geweest voor de inwoners: er zijn maar liefst 118 doden gevallen en 80 gewonden. Wat betreft de vliegtuigen hebben we behalve de in het verhaal genoemde (Graafseweg) alleen nog gegevens over een crash in Doeveren. Maar dat is al weer een eindje uit de buurt. Kun je misschien nog wat meer vertellen over de jagers die je moeder heeft zien neerstorten?

Peter van Kaathoven zei op 24 januari 2019 om 09:14 uur

Hierbij het antwoord op de vraag van Annemarie gesteld 24 maart 2017.
De telegrafist aan boord was Uffz. E. Willert.

Hilde Jansma
Hilde Jansma bhic zei op 24 januari 2019 om 12:14 uur

Dankjewel voor de reactie Peter.

m. wouters zei op 24 januari 2019 om 12:25 uur

Ik zal eens vragen wat ze er nog van weet en waar het precies was.

Rien Wols
Rien Wols bhic zei op 29 januari 2019 om 14:17 uur

Nog even over de reactie van Peter van Kaathoven over de op 19 september 1944 neergeschoten Spitfire: volgens het Verliesregister zou het toestel mogelijk nog zijn teruggekeerd op zijn basis B.56 bij Brussel.

Kaathoven@home.nl zei op 29 januari 2019 om 14:43 uur

M.b.t. Spitfire LF.IX NH249 van het 414 Sqdn zou i.d.d. teruggekeerd zijn naar Brussels-Evere (B.56). Echter is dit niet zeker. Er zijn op dit moment geen stukken gevonden welke dat beschrijven of bewijzen.

m. wouters zei op 31 januari 2019 om 01:24 uur

rien wols, zou langs de vlijmenseweg moeten zijn geweest en dan aan de kant waar nu de helftheuvelpassage is, details van de vliegtuigen wist ze niet.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op: