skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Astrid de Beer
Astrid de Beer RA Tilburg
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Astrid de Beer
Astrid de Beer RA Tilburg

Sjef kon koren malen met de ogen dicht

Al rond 1600 had Cuijk twee rosmolens, dus door paardenkracht aangedreven. In 1635 verwoestten Kroatische soldaten één van de twee. Daarnaast moet er een standerdmolen gestaan hebben, die aan het begin van de negentiende eeuw in handen was van de familie Manders.

De oude standerdmolen In 1888 sloeg daar de bliksem in. De molen werd vervangen door een bergmolen, die rond 1915 werd gesloopt. In 1860 werd in Sint Agatha de molen Jan van Cuijk gebouwd, die nog altijd draait.De Cuijkse standerdmolen werd van de familie Manders gekocht door Arnoldus van Riet, zoon van de Beerse molenaar Wilhelmus van Riet. Vanwege Arnoldus drinkgewoonten ging de molen over naar zijn zuster Theodora, die trouwde met Gerardus Poos. Poos werd vervolgens de molenaar. Op 16 juni 1888 sloeg de bliksem in en werd de molen zwaar beschadigd. Het verslag daarvan in De Echo staat op de website van de molen.

Op dezelfde plek verrees een bergmolen, maar de laatste eigenaar, Gérard van der Eijken, begon er een exportslagerij. Uiteindelijk liet hij in de jaren van de Eerste Wereldoorlog de molen helemaal slopen om plaats te maken voor wat later in Cuijk bekend stond als het “rattenhuis”. Eerst nog enige tijd huisvesting voor de vliegtuigfabriek NAVO van zijn broer Jan, werd het gebouw later eigendom van de Coöperatieve Handelsvereniging van de N.C.B.

Zo bleef het kerkdorp Sint Agatha nog de enige plek met een molen, de Jan van Cuijk. Vincent, de tweede zoon van de Beerse molenaar Wilhelmus van Riet, liet de molen in 1860 bouwen onder de naam molen 't Hagelkruis. De benaming Jan van Cuijk stamt waarschijnlijk uit 1942.

De zonen van Vincent van Riet hadden geen belangstelling voor het molenaarsvak, zodat Vincents oudste knecht, Pieter Isaak Groen, de Jan van Cuijk overnam. Via Groen belandde de molen opnieuw in de handen van de molenaarsknecht, Willem van der Stappen, die hem aan de Mookse herbergier Gerard Willems verkocht. In 1918 erfde Petrus Willems de molen, die hij samen met zijn broer Antoon exploiteerde.

Na beschadigingen door de Duitsers in mei 1940 werd de molen in 1941 gerestaureerd. Hij kreeg toen zijn witte uiterlijk en de Van Bussel-stroomlijnneuzen (een wiekverbetering om meer rendement uit de wind te halen). Op 21 november 1942 werd de molen heropend.

Hetzelfde jaar nog overleed de molenaar. Zijn weduwe Gertruda verhuurde de molen aan een neef, Gerard Willems uit Boxmeer, maar die stopte echter al in 1943 met het molenaarsbedrijf.

Op 15 juni 1943 nam Sjef Kessels, mijn grootvader, de molen over. Mulder Kessels zou echter niet lang plezier van de molen hebben. Tijdens de bevrijding van Cuijk door de Amerikanen kreeg de Jan van Cuijk enkele voltreffers.

Duitse granaten veroorzaakten twee grote gaten in de molenromp en vernietigden bijna het gehele binnenwerk. Het wiekenkruis, dat net nieuw was, en de kap bleven gelukkig onbeschadigd. Na de oorlog werd de schade snel hersteld.

Maar in 1959 kon molenaar Kessels de onderhoudskosten niet meer opbrengen. Vooral het schilderwerk werd te duur. De gemeente weigerde echter in te stemmen met de sloop van deze nog in goede staat verkerende molen. Onderin de molen werd een mechanische maalderij geïnstalleerd. Op die manier kon Kessels het nog tot 1973 redden.

Sjef Kessels voor zijn molenHet molenbedrijf bleek op den duur economisch toch niet meer rendabel. De gemeente Cuijk kocht de inmiddels op de monumentenlijst geplaatste molen aan en liet de molen draaivaardig maken door molenmaker Beijk uit Afferden. Op 22 juni 1974 werd de molen officieel geopend door burgemeester Hennekens. Molenaar Kessels lichtte samen met de burgervader de vang van de molen.

Al snel draaide de molen fier zijn rondjes en leverde zo de vijftig paardenkrachten die nodig zijn om het koren te malen. Sjef de mulder liet de molen bijna dagelijks draaien.

In 1976 kwam vrijwillig molenaar Niek Wortman op de Jan van Cuijk. Samen met Sjef Kessels verzorgde hij de opleiding voor zestien vrijwillig molenaars. De ervaren Kessels zorgde voor de praktijklessen. Helaas heeft dat niet lang mogen duren: de gehele molenwereld reageerde verslagen toen Sjef Kessels bij een noodlottig ongeval op Eerste Kerstdag 1978 omkwam.

Na het overlijden van mulder Kessels nam Niek Wortman het beheer over. In 1981 werd hij opgevolgd door de tweede geslaagde vrijwilliger van de opleiding, Ben Verheijen. Sindsdien staat de molen onder zijn toeziend oog.

In 2001 kwam ikzelf op de Jan van Cuijk als vrijwillig molenaar, en als kleinzoon van de laatste vakmulder op deze molen. Als molenaarskleinzoon heb ik hem aan de maalbak zien staan, in de ene hand de licht, een touw waarmee hij de bovenste steen kon lichten, en met de andere hand voelend of het meel goed gemalen was. Goed malen is een hele kunst en mijn grootvader kon het met zijn ogen dicht.

Stefan WillemsHet meel werd opgevangen in zakken, bedrukt met de naam Kessels. Die zakken mocht ik dan als jongen van 4 jaar samen met mijn vader in de oude Opel Blitz wegbrengen naar de boeren in de wijde omtrek. Als ik nu, ruim dertig jaar later, door de molen loop, zie ik dit nog allemaal in mijn gedachten gebeuren en vraag ik me weleens af, hoe hij het gevonden zou hebben dat zijn kleinzoon nu molenaar is op de Jan van Cuijk.

Reacties (8)

Mariëtte van Riet zei op 19 januari 2010 om 11:09
Volgens mij zou je grootvader heel trots en blij zijn met zijn kleinzoon als (vrijwillige) molenaar!!
Ik ben veel ouder dan jij, maar ik weet me ook nog goed te herinneren dat ik met míjn vader mee mocht om meel weg te brengen...er was ooit een vrachtwagentje.. maar ik ken ook nog wel de 'bakfiets' waar je dan voorop mocht zitten...
Het is trouwens een prachtig volledig verhaal wat je schreef!!!
vriendelijke groeten,
corrie van lieshout zei op 16 januari 2012 om 21:38
de Gerardus Poos die in het artikel wordt genoemd is mijn overopa die vanuit Beers in 1885 naar Cuijk trok, in Cuijk worden 5 kinderen geboren waarvan de oudste Cornelia later mijn oma werd de fam.trekt in 1898 naar tilburg. Cornelia trouwt in 1908 met josephus van lieshout die DE peperkoekbakker van tilburg was.
Mariëtte van Riet zei op 16 januari 2012 om 22:18
Hallo Corrie, wat leuk een ractie uit Tilburg...vroeger woonden er veel neven en nichten van mij in Tilburg...allemaal van Riet'jes..

Ik heb even opgezocht in het boek van 'Vier eeuwen het geslacht van Riet' hoe we bij elkaar komen..

Jouw overopa Gerardus Poos(molenaar) trouwde met Theodora Maria Elisabeth van Riet, geboren te Beers 12 februari 1856.
Zij was een zus van mijn grootvader Antonius Johannes van Riet geboren te Beers 29 juni 1853.

Het was overigens dubbel familie want een zús van jouw overopa Gerardus
trouwde met een broer van mijn grootvader n.l. Vincentius..

met vriendelijke groeten

Mariëtte van Riet zei op 16 januari 2012 om 22:22

p.s. Corrie je kan het verhaal van de molen terugvinden op onderstaande link..

http://molendehoop.hyves.nl/
corrie van Lieshout zei op 17 januari 2012 om 09:43
dank je wel Mariëtte voor je reactie, ik ben met een foto/stamboomboek bezig en ik mis een stuk nl. de jaren van 1888 (toen de molen afgebrand is)tot 1898 toen de fam. naar tilburg vertrok, is daar in jouw 4 eeuwen boek iets in terug te vinden?
vriendelijke groet, Corrie
Mariëtte van Riet zei op 24 januari 2012 om 23:48
Corrie, wegens omstandigheden kon ik niet eerder antwoord geven op je vraag.
Ik ga even proberen om mijn broer in te schakelen, die weet er veel meer van dan ik en is bovendien bedreven in het zoeken naar stambomen.
Ik laat je in ieder geval iets weten,
groetjes,
corrie van lieshout zei op 25 januari 2012 om 10:04
hartelijk dank voor je reactie en zie alles met belangstelling tegemoet
vr.gr. Corrie
Ton van Riet, Gemert zei op 27 juni 2019 om 01:49
Hallo Corrie. Ik ben die broer van Mariette. Toevallig zag ik dit op de site van
Stefan. Mariette zei: "OEI". Ik hoop dat je niet al die jaren achter je computer hebt
zitten wachten. Hopelijk ben je een paar keer kort ingedommeld.
Als je nog weet wat je wilde vragen, dan zie ik graag hier je reactie.
Dan vermeld ik hier mijn email-adres.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:
Doe mee en vertel jouw verhaal!