i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Sint-Oedenrode
Tags:

“Bleinde Sjef”, dirigent en organist

vertelde op 5 november 2009 om 13:06 uur

Op 26-03-1878 werd in Sint-Oedenrode Johannes Josephus Kluijtmans geboren, zoon van veldwachter Martinus Kluijtmans en Johanna Maria van de Mosselaer. Het gezin bestond verder uit Johannes (mijn grootvader), Petronelle (roepnaam Pietje) en Adrianus. Johannes Josephus, in de wandeling Sjef genoemd, was bij zijn geboorte een normaal gezond kind.

Op vierjarige leeftijd kreeg hij echter roodvonk en als gevolg van een verkeerde behandeling daarvan door de dokter werd hij blind. Ondanks die handicap ontwikkelde Sjef zich tot een leidende figuur in het Rooise muziekleven.

Sjef is voor zijn blindheid later nog bij een toen beroemde professor in de oogheelkunde in Düsseldorf in behandeling geweest. Uiteindelijk kon deze niets voor hem doen. Toen hij net acht jaar was, ging hij naar het blindengesticht Sint Hendrikus in Grave van de Fraters van Tilburg. De kosten, ƒ 12,50 per kwartaal, werden gedragen door de gemeente Sint-Oedenrode.

In Grave kreeg Sjef een muziekopleiding, waardoor hij op 13 januari 1900 als “muziekmeester” weer thuis kwam.

In Sint-Oedenrode kreeg hij een aanstelling als dirigent en organist van de Martinuskerk voor een jaarwedde van ƒ 300 per jaar. Hij had nog andere inkomsten uit het binden van boeken en het geven van muzieklessen aan de jeugd. Hiervoor kreeg hij 10 cent per les.

Bij een salarisverhoging van ƒ 300 naar ƒ 500 per jaar bleek een rooms addertje onder het gras te zitten. Sjef mocht van de pastoor geen geld meer vragen voor de muzieklessen aan de jeugd.

Die lessen gaf Bleinde Sjef in een achterkamertje in de Marionettenstraat en later in de Hoefstraat. Sjef woonde daar samen met zijn zus Pietje en haar man Frans van Duijnhoven, die een winkeltje in koloniale waren had.

In de “muziekkamer” stonden een piano en een harmonium en er waren altijd wel 15 tot 20 jongens aanwezig. Meestal kon hij het wel alleen af, maar als het te rumoerig werd, moest Pietje er aan te pas komen om ze tot rust te manen.

Een aantal van zijn leerlingen heeft later van de muziek hun beroep gemaakt, dankbaar voor de gedegen basisopleiding van Sjef. Dat waren bijvoorbeeld Pieter Janssen, Ad van de Ven (dirigent van het operettekoor in Veghel) en Jan van de Ven (leraar en koordirigent). Theo Blummel heeft bij Sjef zijn organistenopleiding gehad. Sjef had ook regelmatig contact met de welbekende Jules de Corte.

Net als deze blinde pianist en liedjeszanger, was Sjef ook componist en tekstdichter. Zo componeerde hij onder meer de Oda Cantates die in 1926 tijdens de Oda-eeuwfeesten gezongen werden. De 6-stemmige Grote Oda Cantate was opgedragen aan deken A. J. van Erp. Dit werk is helaas verloren gegaan. De Kleine Oda Cantate is voor het kinderkoor gecomponeerd. Dit stuk is wél bewaard gebleven. Voor de zangclubs heeft Sjef vele honderden liederen geschreven, maar ook voor bruiloften en priesterfeesten etc.

Sjef overleed Sint-Oedenrode op 4 mei 1947. Helaas zijn daarna al zijn compositieboeken naar het Blindeninstituut in Grave gebracht. Toen dit werd opgeheven, zijn ze naar Amsterdam verhuisd en daar uiteindelijk vanwege ruimtegebrek bij het oud papier beland. Jan Lathouwers erfde het speciale zakhorloge van Sjef. Ik heb het weer van Jan gekregen. Ook zijn er gelukkig nog verschillende stukken van Sjef in braille in mijn en Jan Lathouwers’ bezit.

Want hoe ging dat? Sjef kon natuurlijk zelf geen bladmuziek lezen. Daarom had zijn zuster Pietje zich dat aangeleerd. Ze las de muziek noot voor noot aan haar broer voor, zodat die dat in braille kon overprikken. Voordat een stuk helemaal op papier stond, waren ze vele uren verder!

Later nam Greet Bruckberger deze taak van Pieta over en ook Jan Lathouwers heeft hier een steentje aan bijgedragen. Voor dat prikken gebruikte Sjef een zogenaamde reglette: twee metalen plaatjes die scharnierend verbonden waren. Daartussen werd stevig papier geklemd, waarin met een prikpen (dit was meestal een stukje elzenhout met een stompe punt) de brailletekens werden geprikt.

Het “braillepapier” moest dik en stevig zijn: er moesten immers bobbeltjes in komen en geen gaatjes. Kaften van schriften waren zeer geschikt. Sjef Kluijtmans kreeg ze van de scholen, waar ze van de volle schriften werden gehaald.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (24)

Willie Damen van de Mosselaer zei op 13 november 2009 om 13:25 uur

In Heemschild aflevering 3 en 4 – 1991 vertelt ook Ben Muller zijn verhaal over ‘bleinde Sjef’. Hij beschrijft de grote betrokkenheid van Sjef met de jeugd, en hoe hij als jochie van 7 – 8 jaar met de zanglessen begon in de Marionettenstraat waar Sjef toen woonde. Hij herinnert zich de jaarlijkse Caecilia-feestjes (22 november) als dat op een woensdag viel dan was er bij Sjef op die woensdagmiddag van alles te doen: sjoelbakken, dammen, kaarten, onder leiding van Pieta. Op het einde van de middag was de traktatie van chocolademelk met krentenbollen, waarna de prijsuitreiking volgde. Ook herinnert hij zich het snoepwinkeltje wat later een winkel in koloniale waren bleek te zijn. Hij zag natuurlijk als kind alleen de snoepjes. In de muziekkamer kregen wel ongeveer vijftien tot twintig jongens tegelijk zangles. Als de kinderen te rumoerig werden greep Pieta in.

nico van de wetering zei op 24 december 2009 om 19:41 uur

waar woonde hij in de hoefstraat ?
wie weet dat ?

Hans Hendriks zei op 5 maart 2010 om 14:13 uur

De blinde Sjef heeft gewoond op Hoefstraat nr 14. In dit pand is hij overleden.Dit pand is echter gesloopt voor nieuwbouw van Odendael.

Annette van den Brand-van de Ven zei op 1 juni 2010 om 15:30 uur

Op de foto 'Sjef met zijn dameskoor' staan drie familieleden van mij:
op de eerste rij: 1e van links: Betsie van de Laar (nichtje van mijn moeder); 2e van links: Maria van Erp (mijn moeder). Op de tweede rij: 5e van links: Nellie van Oorschot I(gehuwd met mijn oom Harrie van Erp).

Mylène Rutten bhic zei op 3 juni 2010 om 08:58 uur

Hallo Annette,
Wat leuk dat je familie herkent op deze foto. Bedankt voor jouw aanvulling. Misschien zijn er meer bekenden te ontdekken en zullen ze nog reageren.

john blummel zei op 19 oktober 2010 om 22:06 uur

Theo Blummel was mijn vader. Vaak heb ik hem horen vertellen over "blinde Jef". Over mijn vader en het verloop van zijn muzikale loopbaan kan ik u desgewenst natuurlijk wel een en ander vertellen.
Ik verneem het graag.

Oss, John Blummel

Hanneke van der Eerden bhic zei op 20 oktober 2010 om 16:05 uur

John, kom maar op met je verhalen, zou ik zeggen. En als je er nog een fotoootje bijzet is dat helemaal prachtig. Als je je verhalen liever vertelt dan opschrijft, kun je ons gewoon bellen.

john blummel zei op 20 oktober 2010 om 18:43 uur

Na zijn orgelopleiding bij Blinde Jef werd Theo Blummel organist van de St. Martinuskerk. Ik heb er nog foto's van, maar weet helaas niet hoe ik ze hier moet plaatsen. Evenwel volgde hij nadien de Kerkmuziekschool te Utrecht (het latere Conservatorium). In 1954 trouwde hij, verhuisde naar Oss, en werd prompt aldaar organist van de Paterskerk aan de Molenstraat (gesloopt in 1968). Hij begeleide het fameuze Paterskoor Cantemus Domino. Na sloop van de kerk ging het koor en ook mijn vader over naar de nieuwe Josefkerk, aldaar werd hij dirigent, en ik (zijn zoon dus) volgde hem op als organist.
Theo Blummel bleef organist, met name van en in de Josefkerk, maar ook in Bergem en andere Oss omringende dorpen tot aan zijn plotselinge dood, tijdens een korte vakantie in Luxemburg, 8 juli 1989.

Wie meer wil weten kan natuurlijk gerust contact met mij opnemen.

John Blummel

J.M. Kluijtmans zei op 26 oktober 2010 om 10:03 uur

Ik heb overlegd met Willie Damen van de Mosselaer over waar Margaretha Bruckberger (*12-05-1910 in Wenen, †27-02-1996 in Sint-Oedenrode) op deze foto zou staan en we zijn tot de conclusie gekomen dat Margaretha Bruckberger de vrouw is die direct achter Sjef Kluijtmans staat.

Het is misschien interessant te weten hoe Greet, zoals wij ze noemden, bij de familie Kluijtmans terecht is gekomen,

Zij is met haar zuster Mitzi in december 1923 vanuit Wenen in Sint-Oedenrode aangekomen en in het gezin van Frans van Duinhoven en Pietje Kluijtmans (een zuster van de blinde Sjef) opgenomen. Dit als gevolg van de armoede en wederopbouw in Oostenrijk, dat veel te lijden heeft gehad onder de Eerste Wereldoorlog.

Maar in 1940, bij het begin van de Tweede Wereldoorlog, kregen zij bericht vanuit Duitsland dat zij zich voor 28 augustus ergens in Duitsland moesten melden om tewerkgesteld te worden voor de oorlogsindustrie.

Alleen Mitzi is toen gegaan. Er stond namelijk ook in die brief dat degenen die voor die datum gehuwd waren, in Nederland mochten blijven. Greet is dan ook voor die tijd gehuwd met Rene Guns, met wie ze al langer verkering had.

Willie Damen van de Mosselaer zei op 26 oktober 2010 om 17:56 uur

Liggend vooraan: Betsie van de Laar, Maria van Erp, Betsie Muller, Grada Habraken.
Zittend: Mien Gottenbosch, Jana Vervoort, Wouda van de Ven, Sjef Kluijtman, Nelly van Oorschot, Maria van Breugel.
Staande: Mies van Gerwen, Grada de Greef, Truus van de Ven, Marietje Gottenbos, Ant van Gerwen, Net Muller, Greta van Duinhoven, Truda van Breugel, Jo Ockhuyzen, Jetje van der Hagen.
Vier staande boven: An van Gerwen, Mien Lathouwers, Lena van der Hagen, Dien vervoort.

Bron foto Heemschild jaargang 24 nummer 4 december 1991.

Hanneke van der Eerden bhic zei op 29 oktober 2010 om 22:30 uur

Dank je wel, Willie, voor je aanvulling. Zo hebben alle dames een naam.

Willie Damen van de Mosselaer zei op 1 december 2011 om 15:21 uur

Gevonden in de documentatie van de Heemkundekring Sint-Oedenrode.
De mevrouw met daagse muts is Mej. Henrica van Duijnhoven- van Kessel. Zij werd 100 jaar op 7 februari 1926. op dat moment woonde zij in het Sint Odagesticht te Sint-Oedenrode. (Foto J. van de Kerhof, Woensel) Bron: Katholieke Illustratie van 24 februari 1926.
Dit zeldzame feest werd begonnen met eene plechtige H. Mis van dankzegging. De feesteling toog ter kerke in een versierde auto, voorafgegaan door een stoet van keurig uitgedoste bouquetten dragende bruidjes. Na afloop der H. Mis werd een rondrit gemaakt over het bevlagde marktplein, waarna men door de netjes versierde kloosterlaan naar het Sint Odagesticht terugkeerde. Nadat door Dina Hendriks en Rika Janssen in de prachtige versierde eetzaal der “vrouwkes”, keurige versjes waren opgezegd moest de jubilaris de gelukwensen in ontvangst nemen etc.etc.. Bron: Brabantse Courant 11 februari 1926.

m.wolterink4@chello.nl zei op 26 augustus 2012 om 15:21 uur

Sjef is niet op 26 maart maar op 24 maart 1878 geboren (akte 31)

Met vriendelijke groet

M. Wolterink

Paul van Erp zei op 14 januari 2014 om 11:54 uur

Mijn moeder op de foto, nog nooit zo jong gezien dat is fantastisch. Wi wist niet dat mijn moeder bij een
zangkoor was geweldig toch. Ik ben Paul van Erp de zoon van Nellie van van Oorschot

Mariët Bruggeman bhic zei op 14 januari 2014 om 14:02 uur

Beste Paul,
wat leuk dat je op onze website een foto van je 'zingende' moeder aan hebt getroffen.
Met vriendelijke groeten,

Paul van Erp zei op 14 januari 2014 om 16:59 uur

Dank je wel Marriëtte Bruggeman,
Heb wel meer foto's van mijn moeder gevonden Nellie van Oorschot maar helaas niet van mijn vader.Harrie van Erp. De broer van m ijnijn vader was klompenmaker Theo vanErp.

Willie Damen van de Mosselaer zei op 14 januari 2014 om 20:10 uur

http://www.oudevrijheid.nl/index.php
Mocht het BHIC geen foto hebben, probeer dan de Heemkundekring van Sint-Oedenrode eens.

John Brugmans zei op 26 juni 2014 om 21:43 uur

Van ongeveer 1940 to 1947 woonden wij (Jan Brugmans familie) in het huis in de Marionettestraat waar bleinde Sjef lessen gaf, voor dat hij naar de Hoge Vonder (Hoefstraat of Op den Hoef) verhuisde. Wij woonden daar door de oorlog en ik herinner nog wel toen elke Zondag morgen Sjef, in arm met zijn zus, langs ons huis naar de kerk loopte. En ik ben een van die kinderen die lessen nam van bleinde Sjef.
Ik herinner nog wel dat ik twee keer per week naar van Duijnhoven op
den Hoef liep om te oefenen voor het mannen en jongens koor in de Martinus kerk.
In 1952 wij emigreerden naar Canada. Mij eigen familie is muzikaal en mijn zoon heeft een beroep in de muziek business. Ik ben beslist dat het is allemaal begonnen met bleinde Sjef.

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 27 juni 2014 om 14:06 uur

Wat een mooi verhaal John, en wat leuk om te lezen dat de lessen van blinde Sjef nog steeds vruchten afwerpen! Kun je vertellen hoe zo'n les er uitzag? Wat leerde je allemaal?

John Brugmans zei op 27 juni 2014 om 20:04 uur

Meestal practiseerden wij voor Zondag hoofdmissen. Ik weet nog wel dat daar ongeveer vijftien jongens en twintig mannen op het koor in de Mertinus kerk waren en wij oefenden dikwijls alleen met Sjef in zijn huis en dan te samen op het koor in de kerk. De vier, vijf of zes stemmige missen waren echt mooj in die tijd, en allemaal onder de opleiding van blinde Sjef. Ik heb veel van Sjef geleerd speciaal harmonieren in koor en orkest. Mijn kinderen en kleinkinderen hebben daarvan geprofiteerd.

Jan Kluijtmans zei op 30 juni 2014 om 12:09 uur

Het is jammer dat er zoveel brailleboeken van ome Sjef verbrand zijn, maar ik heb er nog 6 stuks van liggen ook heb ik nog zijn grote en kleine reglette die hij gebruikte om het braille geschrift op papier te zetten in mijn bezit evenals zijn zakhorloge , als de heemkunde kring of het bhic hier belangstelling voorheeft hoor ik het wel , ik vind dat zoiets nooit verloren mag gaan bij mij is het nu nog veilig ik weet echter niet wat mijn kinderen er straks mee willen doen.

Annemarie van Geloven
Annemarie van Geloven bhic zei op 2 juli 2014 om 11:20 uur

Hartelijk dank voor uw aanbod. Ik zal uw reactie doorsturen naar Relatiebeheer van BHIC.

Rini de Groot. zei op 27 juni 2019 om 23:34 uur

Óns Moekes moedertaal geboren, uithoek Vijfhuis Uden,
noemde een blinde ook de 'Bleinde'.

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen bhic zei op 1 juli 2019 om 09:55 uur

Begrijpelijk Rini, dank voor je reactie!

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 8 februari 2018 om 14:46 uur

Hoog Bezoek: Muzikale blinde jongens in Grave