skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen Bhic
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Marilou Nillesen
Marilou Nillesen Bhic

De havens van Bergen op Zoom

Rien Wols
Rien Wols Bhic
vertelde op 25 maart 2011 om 14:44 uur
Bergen op Zoom is al sinds de Middeleeuwen een handelsstad met een belangrijke haven. Goede bereikbaarheid was van meet af aan een belangrijk onderwerp.

Bergen op Zoom op de kaart
Bergen op Zoom op de kaart

Tussen 1450 en 1480 is het vrij bochtige havenkanaal naar de binnenhaven rechtgetrokken. In 1447/1448 werd een zijtak van de haven uitgegraven en enkele decennia later kreeg het hele havengebied een omwalling.

Door landverlies als gevolg van stormvloeden in de zeventiende eeuw kwam Bergen op Zoom direct aan het water te liggen. De havenmonding kreeg bescherming van onder andere het fort de Waterschans. In 1882 werd de Vissershaven aangelegd door het uitgraven en inrichten van de molenkom van de Bergse getijdenmolen. Grote belanghebbenden hierbij waren de suikerfabrikanten.

De molenkom bij de getijdenmolen
De molenkom bij de getijdenmolen

Dat gold ook in 1921, toen in opdracht en op kosten van de suikerfabriek “Zeeland” de Zeelandhaven werd gegraven. Deze stond via een sluis in verbinding met de Vissershaven. De Zeelandhaven kreeg twee electrische kranen die vanaf drie verhoogde sporen tot 1.400 ton suikerbieten per dag konden verwerken. De Zeelandhaven werd in 1970 weer gedempt.

In het midden de suikerfabriek 'Zeeland' (coll. West-Brabants Archief)
In het midden de suikerfabriek 'Zeeland' (coll. West-Brabants Archief)

Een andere belangrijke industrie voor Bergen op Zoom was de alcoholproductie door de Zuid Nederlandsche Melasse en Spiritusfabriek (later Nedalco), in 1899 opgericht door 26 suikerfabrikanten. De belangrijkste grondstof voor de productie was melassestroop, een restproduct van de suikerindustrie. De ZNSF drong regelmatig bij het Bergse gemeentebestuur aan op verbetering en uitbreiding van de havens. Pas na de Tweede Wereldoorlog leidde dat tot de aanleg van de Theodorushaven in 1964.

De Theodorushaven (coll. West-Brabants Archief)
De Theodorushaven (coll. West-Brabants Archief)

Op de bedrijventerreinen langs de Theodorushaven, Noordland en De Lage Meren, vestigden zich andere havengebonden bedrijven zoals Bruynzeel en een voorlopige containerterminal. Het is de bedoeling dat de Markizaat Container Terminal de logistiek op de bedrijventerreinen Theodorushaven en Noordland gaat verzorgen.

Inmiddels is niet alleen de Zeelandhaven, maar ook het deel van de Oude Binnenhaven tussen Spui en Havenstraat gedempt. Net zoals het restant van de oude Vissershaven heeft de Binnenhaven geen verbinding meer met open water. Er is een masterplan “Bergse Haven” ontwikkeld om dit stadsdeel tussen binnenstad en Binnenschelde te herinrichten, waarbij onder meer de relatie met het water hersteld zou moeten worden.

Het Masterplan van Bergen op Zoom
Het Masterplan van Bergen op Zoom

Maar vooralsnog staat de gemeente Bergen op Zoom voor ingrijpende investeringen in de Theodorushaven. Hoewel die met een diepgang van ca. 4 tot 4,5 meter ook toegankelijk is voor zeeschepen, is de haven zelf sterk verouderd. Er is becijferd dat er zo’n 27 miljoen euro nodig is om de haven bruikbaar en aantrekkelijk te houden voor de binnenvaart.

De oevers van de haven zijn in 1964 aangelegd als ‘zachte’ aarden wallen, die niet opgewassen blijken tegen het geweld van de huidige binnenvaartschepen met hun grotere diepgang, zwaardere motoren en navenant grotere golfslag. Er zullen stalen damwanden en stenen kademuren moeten komen. Enkele cijfers:

 

 2005

 2006

 2007

 Overslag in ton

 2.074.500

  2.331.000

 2.284.000

 Containers in TEU*

 -

  576

 5.498

 Aantal schepen per jaar    

 2.123

* TEU (twenty-feet equivalent unit) is de standaardmaat voor zeecontainers. 1 TEU is een container van 20 feet (=6,1 m) lang, 8 feet (=2,44 m) breed en 8 feet 6 inch (=2,59 m) hoog.

Willem Kruf zond ons bovenstaande foto. Hierop het nog bestaande gedeelte van de oude haven tussen het gedempte gedeelte en op de achtergrond de inmiddels afgesloten toegang naar de Oosterschelde.

Bekijk ook

Havens in Brabant

Water in Brabant

Reacties (8)

J. Van Loon zei op 29 mei 2020 om 11:19
Volgens mij is de Zeelandhaven niet in 1970 gedempt maar mogelijk in 1965 of 1966. Is hier duidelijkheid over te verkrijgen?
Ik heb foto's van de Papagaaienburg maar weet niet wanneer die precies gemaakt zijn. Wel is op de foto's te zien dat er al zand aangevoerd is voor de demping.
Willem Kruf zei op 29 mei 2020 om 23:01
In het boek Bergen in brokken wordt op pagina 36 gemeld dat de Papegaaibrug in 1964 is afgebroken. Op pagina 37 in het zelfde boek wordt vermeld dat de Zeelandhaven is gedempt in 1969 en 1970. Mogelijk lagen er in 1964 hopen zand om de havendoorgang af te dammen op de plaats van de brug. Uiteindelijk moesten fabrieken c.a. bereikbaar blijven.
Jos van Loon zei op 29 mei 2020 om 23:27
Geachte heer Kruf heel hartelijk bedankt. Dat had ik dan zelf ook kunnen opzoeken want dat boek heb ik ook in de kast staan. 1964 zou kunnen, was ik 16 jaar dan had ik nog maar net mijn Kodak Clack fototoestel. Bedankt voor u snelle reactie.
Willem Kruf zei op 30 mei 2020 om 10:46
Hee Jos,
lijkt wel leuk als je 1 of 2 foto’s van de brug op deze site plaatst.
Willem Kruf zei op 4 december 2020 om 16:00
Zie inmiddels ook het verhaal over
-- de scheepswerf van Bram Boer en
-- de weervisserij op deze site.
Roger van Dijk zei op 20 april 2021 om 10:45
Kan iemand mij vertellen WAAROM de oude haven is gedempt ???
Hans Jordans zei op 22 april 2021 om 08:53
Hallo Roger,
Stank, aanslibbing en wateroverlast zijn de voornaamste drijfveren geweest om de oude binnenhaven te dempen. Wij mogen al blij zijn dat niet de hele haven is gedempt, dus blijft er hoop voor hernieuwde openstelling van het oude gedeelte.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

Doe mee en vertel jouw verhaal!