i

Dit verhaal gaat over:

Locatie: Boxmeer , Grave
Tags:

Spannend boek over krijgsheer Maarten Schenck van Nijdeggen

vertelde op 24 augustus 2016 om 11:15 uur

Uit de schoolboeken weten we dat de Tachtigjarige Oorlog van vier eeuwen terug Nederland tot een onafhankelijke staat heeft gemaakt. Olga van den Broek schreef een fascinerend boek over één van de bepalende figuren in de strijd omstreeks 1580 tussen Willem van Oranje en de Koning van Spanje, namelijk krijgsheer Maarten Schenck van Nijdeggen. Peer Meurkens heeft over dit boek een uitgebreide en lovende recensie geschreven. Lees maar mee...

Portret van Maarten Schenck van Nijdeggen (1540-1589). Bron: WikipediaKrijgsheer Maarten Schenck van Nijdeggen, Heer van het Afferdense Kasteel Blijenbeek, was gedurende twaalf jaar de sleutelfiguur in de geweldsorgie van oorlogen en veldslagen in het gebied tussen Utrecht, Groningen, Düsseldorf, Bonn en Venlo.

Maarten Schenck heeft al lang de historische reputatie van krijgsheer met een nauwelijks te volgen carrière. Historica Olga van den Broek (woonachtig in Bergen) heeft de twaalf jaren (1577-1589) van zijn intensieve militaire operaties precies vastgelegd. Zo is nu duidelijk welke partijen hij diende en in welks belang hij het tij van de oorlogsvoering in de woelige beginjaren van de Tachtigjarige Oorlog deed keren.

Tot 1583 beschermde hij de Spaanse belangen tussen Nijmegen en Venlo, daarna vocht hij voor de Nederlandse staat in wording. Hoe de bevolking hier deze woelige jaren met brandschattingen en oorlogscontributies onderging, komt in het boek 'en passant' aan de orde. Meer aandacht krijgen de onderhandelingen met de Spaanse machthebbers in Brussel, Den Haag en de Koningin van Engeland.

Orgie van geweld in Maasland en Gelre

Veel kastelen in de streek van Maas en Rijn waren bolwerken in de toen woedende oorlogen. Blijenbeek en Boxmeer, Well en Geijsteren, klooster Graefenthal en Wachtendonck, Arcen en Schloss Haag moesten beschermd worden dan wel aangevallen. Als Maarten verscheen rond de vestingsteden aan Maas of Rijn, betekende dat rampspoed in Grave of Wesel, Venlo dan wel Nijmegen, Rijnbergh en Bonn.

Belegering 1586 van de stad Grave door de hertog van Parma op de Gelderse oever slag tussen Schenck en Spanjaarden.

Veldslagen waarin de Heer van Blijenbeek betrokken was zoals bij Hardenberg (in 1580) - Schencks overwinning wordt te boek gesteld als 'schande voor het Staatse leger' - of Amerongen (in 1585) deden de kansen keren ten gunste van Spanjaarden dan wel Staatsen. Bij Oostendorp, gelegen tussen Duisburg en Münster, overmeesterde hij in juli 1589 de Spaanse troepenmacht met als verlies 'om en nabij duizend doden.' Het werd geen opmaat naar eeuwige roem in de Nederlandse Republiek; een paar dagen later kwam hij zelf bij Nijmegen om het leven.

Verdrinkingsdood

Op 10 augustus 1589, op de vlucht na een mislukte aanval op de Waalstad, verdronk Maarten Schenck van Nijdeggen. Hij raakte te water en zijn harnas deed de onverschrokken krijgsman verdrinken. Pas toen in 1591 Prins Maurits van Oranje Nassau Nijmegen veroverd had op de Spanjaarden, werd hij herbegraven in de Stevenskerk. Alleen uit archieven is afgeleid dat zijn resten naamloos zijn bijgezet in het graf van Catharina de Bourbon, de moeder van Karel van Gelre. De aanduiding Schenckenschans als het verdedigingsbolwerk in de Rijn boven Kleef heeft zijn naam beter in herinnering gehouden. De sinister uitziende ruïne van zijn stamhuis -nabij golfbaan Bleijenbeek- leidt de verbeelding gemakkelijk naar gruwel en geweldpleging.

OorlogscarrièreBoek 'Maarten Schenck van Nijdeggen - carrière in oorlogstijd' geschreven door Olga van den Broek

De Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) was in volle gang. Maarten Schenck van Nijdeggen nam in 1576 huis Blijenbeek en de Heerlijkheid Afferden met geweld in en maakte het tot een schaakstuk voor zijn eigen machtspositie in deze strijd. Hij vocht voor de Koning van Spanje, voor de aartsbisschop van Keulen, voor graaf Leicester de vertrouweling in Holland van de  Engelse koningin Elisabeth en tegelijk ook streed hij voor de Verenigde Nederlandse Provinciën. Blijenbeek fungeerde daarbij als machtsbolwerk, uitvalsbasis en gevangenis. Maarten veroverde in zijn adembenemde oorlogscarrière gebieden tusen Groningen en Bonn, maar verloor er even zovele. Was de houwdegen van de Spaanse machthebbers in Brussel even gemakkelijk een speerpunt van de opkomende Nederlandse Republiek. Dit allemaal gevolg van zijn ambitie om Kasteel Blijenbeek te behouden als familiestamhuis.

Zijn buurman van het Boxmeerse kasteel, Willem van den Bergh, had zijn positie als Vrijheer weten te beschermen met diplomatieke acties. Maar Maarten, 'de onverschrokken-wrede, geniaal-beestachtige Heer van Blijenbeek', kon echter niet anders dan pogen deze uitkomst te behalen met geweld en oorlogshandelingen. Blijenbeek leverde door Maarten een specifieke bijdrage aan het verloop van de Tachtigjarige Oorlog en daarmee aan de wording van Nederland. Zelf moest hij in 1589 zijn onbezonnenheid bekopen met vierendeling en tekijkzetting van de lichaamsdelen op de toegangspoorten van Nijmegen. Gelukje voor hem was dat hij toen al eerder door verdrinking was overleden.

Het spannende boek 'Maarten Schenck van Nijdeggen - carrière in oorlogstijd' geschreven door Olga van den Broek is verkrijgbaar bij o.a. Van Dinter Media Boxmeer, Primera Bergen en andere boekverkopers. Prijs: 12,50 euro.

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (10)

Martien Veekens zei op 18 augustus 2016 om 22:01 uur

Tijdens mijn jarenlang verblijf op een camping in Plasmolen kocht ik in de vorige eeuw het boek 'Martin Schenk von Nideggen oder die Fehltritte der Tapferkeit' door Karl Kossert, een uitgave van Die Deutsche Bibliothek (Duisburg 1993). Misschien moet ik die Nederlandstalige uitgave ook maar eens aanschaffen.

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper bhic zei op 24 augustus 2016 om 11:21 uur

Dat klinkt als een goed idee, Martien! Die Maarten Schenck van Nijdeggen was in ieder geval een opmerkelijk persoon en er zullen vast vele interessante verhalen over hem zijn opgetekend...

Albert Odermatt zei op 24 augustus 2016 om 14:08 uur

De naam van Nideggen komt mij Zwitsers voor.
Enige link met een Zwitsers geslacht, mogelijk reislopers...?

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper bhic zei op 24 augustus 2016 om 20:03 uur

Bedankt voor je reactie, Albert! Een link met een Zwitsers geslacht is mij niet bekend, maar ik ben natuurlijk geen expert in dit onderwerp. Misschien dat anderen hier meer van weten?

Wel heb ik op internet gevonden dat 'Nideggen' kan verwijzen naar een plaats en gemeente in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen. De vermoedelijke geboorteplaats van Maarten (Goch) ligt tevens in deze deelstaat. Mogelijk komt hier zijn achternaam vandaan...

Olga van den Broek zei op 1 september 2016 om 11:33 uur

De Schenck van Nijdeggens waren waarschijnlijk schenkers van de graven en/of hertogen van Gulik. In Gulik, bij Düren, ligt een plaats genaamd Nideggen. Verondersteld wordt (Ferber, Geschichte der Schenk von Nydeggen) dat de oorsprong van de familie daar te zoeken is.

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper bhic zei op 1 september 2016 om 14:00 uur

Beste Olga, hartelijk dank voor je duidelijke uitleg. Leuk om iets van de auteur zelf te horen! We zullen het boek trouwens ook in onze bibliotheekcollectie opnemen; het is inmiddels bij de uitgever besteld...

Frans Kuijpers zei op 30 september 2016 om 19:08 uur

Wel eens gelezen dat in de familie Schenck van Nijdeggen veel bastaardkinderen werden geboren. Waarschijnlijk is een van hen een verre voorouder van mij. Lysbeth Schinck trouwde in 1612 in Arcen met Hendrick Reynckens Plancken. De nakomelingen noemden zich Schinck. Via de Meerlose familie Pingen hebben de afstammelingen zich over Limburg verspreid. Voor mij een extra reden om het boek aan te schaffen om te zien of, en zo ja wanneer Maarten Schenck in Arcen was gelegerd.

Olga zei op 1 oktober 2016 om 18:37 uur

Arcen is een verhaal apart. Maarten Schenck trouwde met een dochter van Arcen, Maria van Gelre. Hij en Maria worden er door haar familie, zowel in Arcen als in Keppel woonachtig, van beschuldigd dat zij zich daarbij niet aan de regels gehouden hebben. Ik ben vrij uitvoerig over de familiaire twisten, omdat het een inkijkje geeft in het lief en leed van de landadel.
Olga van den Broek

Lisette Kuijper
Lisette Kuijper bhic zei op 4 oktober 2016 om 10:33 uur

Dat klinkt erg interessant, Olga, bedankt voor je reactie! We zijn natuurlijk heel benieuwd of je in haar boek meer te weten bent gekomen over jouw voorouders, Frans. Als je het leuk vindt, mag je je spannende vondsten hier altijd met ons delen...

Willy Peters zei op 24 maart 2017 om 16:55 uur

Ik heb veel over de Schenck van Nijdeggen's gelezen en ook wat stambomen gepubliceerd omdat mijn oma Petronella Schenk famile uit Nergena vlakbij Kasteel Bleijenbeek komt. De familie komt oorspronkelijk voordat ze op Kasteel Nideggen terecht kwamen uit Froitzheim een plaatsje bij Nideggen. Ik heb het kasteel ook bezocht en het is erg indrukwekkend boven op de rots. Dit is het enige boek wat ik nog niet heb, ga ik beslist aanschaffen.

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 2 november 2009 om 11:20 uur

Vestingstad Grave

vertelde op 15 december 2015 om 09:14 uur

Bloedbad in 1643