i

Dit verhaal gaat over:

Tags:

Zet vagebonden over de grens

vertelde op 20 april 2016 om 09:51 uur

De vreemdelingenangst doet het debat oplaaien. Versterken we de buitengrenzen of gooien we de binnengrenzen dicht? Die denkbeeldige grenzen als scheiding tussen goed en kwaad zitten al eeuwenlang tussen onze oren. Aangezien de Meierij "overstroomt is van vagebonden" vaardigde Den Haag op 1 april 1738 voorschriften uit.

...de haast ontoegankelijke Peel vormde de grens tussen Meierij, Ravenstein en Gemert...

In de Meierij van 's-Hertogenbosch moest worden opgetreden tegen "Brandstigters, Moordenaars, Doodslagers, Rovers, Straatschenders, Vagebonden, Knevelaars, Landloopers en Bedelaars". Een hele mond vol, voor wat men vreemdelingen noemde. Zwervend volk dat zich "onder den naem van Heidenen, Egiptenaren of diergelyke" ophield. Den Haag moest er niet aan denken dat dit volk overlast zou geven voor 'de goede ingezetenen en reizende luyden' en trof maatregelen.

De vreemdelingen moesten binnen twee weken de grens over. Wie bleef werd gegeseld. Wie 'de goede ingezetenen' lastig viel, werd gebrandmerkt. En voor ernstiger delicten stonden doodstraffen op de rol. Dat was ferme taal! Aan de plaatselijke schepenbanken de zware taak om dit klusje te klaren. Den Haag had daarvoor een premiestelsel in het leven geroepen. Op het hoofd van elke vagebond stond een prijs. Iedereen, jong en oud, mocht de vagebonden oppakken. Legde de vagebond het loodje? Geen probleem, want de doodslager ging vrij uit. Klopjachten moesten leiden tot meer arrestaties. De Meierijenaars waren verplicht medewerking te verlenen. De Hoogschout kon zelfs de Bossche schutterij inzetten.

Het klonk allemaal mooi, maar in werkelijkheid was het lastig om de regels strikt uit te voeren. Onze regio was een staatkundige lappendeken waarvan de grenzen door haast ontoegankelijke Peelmoerassen liepen. Middels klopjachten werd het gebied periodiek uitgekamd. In april 1750 had de grootste plaats. Een kordon van 1.236 mannen kamde vanaf Veghel tot Lommel de Meierijgrens uit. Een maand later hadden soortgelijke klopjachten plaats in het Land van Ravenstein en de Commanderij Gemert. De 'vangst' hield niet over. Gebrek aan samenwerking tussen de landjes gaf de vagebonden vrij spel in het grensgebied. Maar ach, wat zou het. Als ze maar aan de andere kant van die grens bleven.

 Dit verhaal verscheen eerder in Brabants Dagblad

Deel dit verhaal op:
  • Pinterest
  • Tumblr
  • Toevoegen als favoriet
  • Afdrukken

Reacties (1)

Peter Geuskens zei op 23 april 2016 om 21:54 uur

Beste Rolf Vonk, Ik doe al meer dan 20 jaar onderzoek naar vagebondisme etc. in het gebied rondom de Peel en tussen Maas en Rijn in de achttiende eeuw. Dat resulteerde in allerlei publicaties. Ik houd geregeld lezingen over het onderwerp Bendevorming in de Peel in de 18de eeuw. T.b.v. een PowerPoint presentatie zou ik graag een foto van dit plakkaat willen hebben. Kun jij me die bezorgen? Ik ben momenteel een artikel aan het voorbereiden over het oprollen van een bende kerkrovers in de jaren veertig van de 18de eeuw. Daarbij zou een foto van dit plakkaat ook goed passen. Groetjes

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:

Lees ook deze verhalen

vertelde op 22 november 2008 om 17:21 uur

Pioniers in de Peel

vertelde op 28 april 2014 om 11:19 uur

Op karwei naar De Meierij

vertelde op 4 augustus 2016 om 14:00 uur

Het proces tegen Jan Petersz de Jongh