skip naar content skip naar hoofdnavigatie spring naar service navigatie
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Astrid de Beer
Astrid de Beer RA Tilburg
Menu
sluit
Hulp nodig?

Chat is online op maandag t/m vrijdag van 10.00 - 16.00 uur en van 19.00 - 22.00 uur.

Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag stellen via e-mail of WhatsApp: 06-12887717 (alleen berichtjes)

Meer informatie over de chat-service? Klik hier

Online op dit moment

Stel je vraag

Astrid de Beer
Astrid de Beer RA Tilburg

Paters pesten en andere ondeugd op het internaat

Het leven op katholieke internaten in Brabant stond vooral in het teken van kuisheid, gehoorzaamheid en soberheid. Een leven in het teken van God. De leerlingen die naar deze internaten gingen, waren echter van een leeftijd dat gehoorzaamheid het weleens aflegt tegen baldadigheid. Veel reacties op onze internatenkaart staan dan ook bol van de anekdotes over ondeugd binnen de kostschoolmuren.


Internen van het R.K. Jongensweeshuis in Tilburg (foto met dank aan Ad van der Wal)

Verboden terrein

De gebouwen van internaten waren vaak groot en imposant. En sommige kamers waren uiteraard verboden terrein voor de leerlingen. Dat maakte het natuurlijk extra spannend om juist in deze ruimten naar binnen te glippen. Zo kan Piet van Kaam (Juvenaat St. Frans in Huijbergen, ook wel "Alverno", jaren zestig) zich de zogenaamde ‘apenzolder’ herinneren. In deze mysterieuze kamer waren voorwerpen te vinden uit missiegebieden zoals een opgezette aap. Aangezien zijn kamer zich tegenover deze apenzolder bevond kon hij het niet laten om deze te bezoeken.

Het idee van een internaat is dat leerlingen er ook wonen. Dat wil zeggen dat hun dagelijkse leven zich afspeelde binnen de muren van het internaat. Het was daarom ook verleidelijk om het terrein te ontsnappen en een bezoekje te brengen aan een nabijgelegen dorp of stad, ook al was dit in veel gevallen verboden, zeker voor de lagere klassen. Zo kan Annelies van Ewijk- Dekkers zich nog goed herinneren dat ze pensionaat Koningshof in Veldhoven ontsnapte om een frietje te halen in het dorp. Het weggaan van het terrein werd soms streng bestraft. Ans Schelleken werd bijvoorbeeld weggestuurd van internaat Sint Antonius in Dongen nadat ze zich door een vriendin had laten overhalen om, met een smoesje dat ze naar haar familie zou gaan, stiekem de kermis in Breda te bezoeken. In andere gevallen bleef de ondeugd echter onbestraft. Zo ontvluchtte Hennie Vlaar (pensionaat Le Sacré Coeur in Oudebosch) eens met twaalf meisjes het kostschoolterrein, omdat hen een uitstapje was beloofd dat er nooit van kwam. Toen ze terug kwamen negeerde de directrice hen een aantal weken, maar na een gezamenlijk excuus kregen zij zelfs waardering van deze zuster voor hun actie.


Internen van het St.-Pauluscollege in Sterksel (foto met dank aan Henk van Tilborg)

Roken

Een bezigheid waarvoor het terrein ook vaak werd ontsnapt was het stiekem roken van sigaretten. In de jaren zestig en zeventig werd er veel meer gerookt dan vandaag de dag en vaak al op veel jongere leeftijd. Mark Goossens herinnert zich dat zijn vader, die op internaat Saint Louis in Oudenbosch verbleef, van een broeder zelfs sigaretten als beloning kreeg omdat hij zijn huiswerk zo goed had gemaakt! Op sommige internaten was roken dus toegestaan en in een enkel geval werd het zelfs in de hand gewerkt, maar op andere niet. Mieke Spoorenberg (pensionaat Sint Antonius in Dongen) weet nog dat ze af en toe een ‘vrome wandeling’ maakte naar de Fatimakapel, een kilometer verderop, om daar een sigaret te kunnen opsteken. Henk de Jong (Sainte Marie in Huijbergen) was een van de jongens die ook de weekeindes op kostschool door moest brengen. En gedurende deze weekeindes werd er dan gefietst door het dorp om te kunnen roken. Jongens op het internaat College van het Heilige Kruis in Uden maakten het nog bonter. Meerdere oud-leerlingen kunnen zich herinneren dat er veel hasj werd gerookt in de jaren zestig en zeventig. Volgens Jan Lange blowde niet minder de helft van zijn vijfde klas!


Internen van het St.-Nicolaasinstituut in Oss (foto met dank aan Michiel van Bergen)

Jongens en meisjes

Gezien het streven naar kuisheid werd het contact tussen de seksen op de meeste internaten erg beperkt. Maar hoewel dit werd ontmoedigd en verboden, probeerden veel jongens en meisjes tóch contact met elkaar te hebben. Hormonen wonnen het vaak van de kuisheidgelofte. Angeline Devillers, oud-leerling van kostschool Sint Anna in Zundert, kan zich bijvoorbeeld herinneren dat ze op de uitkijk moest staan voor en aantal medeleerlingen die stonden te praten met jongens. Ze werden echter toch betrapt en linea recta van school gestuurd. Angeline zelf kwam er gelukkig met een flinke uitbrander vanaf.


Internen van het St.-Nicolaasinstituut in Oss (foto met dank aan Wout van der Zandt)

"Hij werd woedend"

Ook al hadden de fraters en zusters de leiding op de internaten, ook zij moesten het zo nu en dan ontgelden dankzij het puberale gedrag van de leerlingen. Zo vertelde Marianne Louw (ook Sint Antonius in Dongen) dat haar Nederlandse docent op een warme dag zijn colbert uittrok waarop de hele klas zijn zweetplekken zag. Volgens Marianne riep de hele klas “ie en aah” waarop de docent wel door de grond kon zakken. Piet Hoofs (weeshuis bij het Fraterhuis Joannes Zwijsen in Tilburg) vertelde over hoe zij de frater surveillant ooit goed tuk hadden. De leerlingen sliepen gezamenlijk in een slaapzaal en werden elke ochtend door de man in kwestie met een bel gewekt. Op een dag hadden de jongens met een tang de klepel uit de bel gehaald. En toen de frater de volgende ochtend de bel probeerde te luiden duurde het zelfs nog even voordat hij door had wat er mis was. Hij werd woedend en sloeg de kinderen die dichtbij lagen. Zij hadden echter niks met de stunt van doen.

Kattenkwaad, baldadigheid en ondeugd waren dus evengoed onderdeel van het dagelijkse leven op katholieke internaten in Brabant als de kuisheid, gehoorzaamheid en soberheid die er werd gepredikt. Dit hoort uiteraard bij de leeftijd die veel leerlingen hadden toen ze deze internaten bewoonden, maar toch bleef het in de meeste gevallen niet ongestraft.

Deel je herinneringen

Reageer hieronder en deel je herinneringen aan de ondeugd en andere aspecten van het kostschoolleven. Foto's uit je internaattijd zijn ook welkom en kunnen worden verzonden naar info@bhic.nl

Reacties (3)

Mark Goossens zei op 27 mei 2020 om 17:52
Wat leuk! Een referentie naar mijn eerste bijdrage op deze site ooit. Kleine correctie: Ik heb zelf niet op kostschool gezeten, maar mijn vader dus inderdaad wel.
Thijs de Leeuw
Thijs de Leeuw bhic zei op 8 juni 2020 om 06:08
@Mark: dank voor je reactie en we passen het aan!
Carla Van der Heijden liebreks zei op 8 juli 2020 om 14:42
Aarle-Rixtel mariengaarde ondanks dat het streng was ook veel goede herinneringen veel kattekwaad uitgehaald tijdens zondagse wandeling proberen snoepwinkeltje in te gaan met ouderdag na afloop bij boer op platte karel die de kraampjes op kwam halen en dan later deur op slot vinden !!!!

Reageer op dit verhaal

Heb je al een account? Log in met je gegevens.

Heb je nog geen account? Plaats zonder inloggen, of Registreer een account

Help spam voorkomen en los de volgende som op:
Doe mee en vertel jouw verhaal!